Isagogicorum chronologiae canonum · Joseph Scaliger (1606)
Ver scan original (p.376)

Portugues

[citação grega: «...tendo matado seu próprio senhor e tio, apoderou-se do poder, ou tendo lançado ao poço o filho daquele em outra ocasião, disse a Cleópatra que o ganso, enquanto servia, caíra; a loucura desvairou alguém na mó», etc.] Mas, como houve dois Arquelaus, não é aquele que em Diodoro ocupa a undécima ordem, e sim o que em Eusébio é o décimo quarto. E a homonímia pode enganar mesmo os mais acurados.

**Reúnem-se desde o início de Carano até o fim de Perseu 645 anos.**] Segundo Eusébio e os *Excerpta barbarolatina*, dois anos a mais, 647. Mas corretamente os *Excerpta* fazem terminar o império macedônico no primeiro ano da olimpíada CLIII. A esse ano, com efeito, corresponde o consulado de L. Emílio Paulo e C. Licínio Crasso, sob o qual consta ter sido derrotado Perseu na Macedônia. Por isso a queda do reino macedônico cai no ano 4546 da *Periodus Iuliana*. Políbio, desde o início de Filipe, penúltimo rei dos macedônios, até a derrota de Perseu e o fim do reino macedônico, conta 53 anos cheios; deduzidos esses de 4546, resta o ano 4493, início de Filipe. Adicionados os 42 anos de seu reinado, compõe-se o ano 4535, início de Perseu, no número eusebiano 1838, sob o consulado de L. Mânlio Acidino e Q. Fúlvio Flaco, sob cuja magistratura Perseu, segundo refere Tito Lívio, recebeu o reino, de modo que de seu início não se possa duvidar minimamente. Lívio mesmo lhe atribui 11 anos de reinado, os quais, contados desde o consulado de L. Mânlio Acidino e Q. Fúlvio, terminam no consulado de L. Emílio, debelador do próprio Perseu. Observado isso, da morte de Alexandre até o fim de Perseu, são precisamente 156 anos; em Eusébio, três anos a mais, 159 — triênio que sem dúvida é supérfluo. Nós, seguindo a fé dos *Excerpta*, dispusemos assim os tempos dos reis da Macedônia, não em tudo aderindo a Eusébio, cuja leveza nos é suficientemente conhecida.

**Três dinastias dos Latinos.**] Sobre os cinco reis dos Aborígines, para silenciar acerca de outros escritores, recolheu coisas suficientes, dos antigos monumentos gregos e latinos, Dionísio de Halicarnasso, e depois dele o autor do livrinho *De origine gentis Romanae*, editado por André Schott. Eusébio fixa em 150 anos o conjunto desses cinco reis, e Jorge Sincelo, a partir do mesmo Eusébio, atribui aos três últimos os anos individuais, que somam 117; de modo que apenas a Jano e a Saturno restam 33 anos, dos quais demos dezesseis ao primeiro e o restante ao outro, porque não pudemos fazer de outro modo — a não ser que se prefira atribuir todos esses anos a Jano e omitir Saturno, que foi apenas hóspede de Jano e não rei dos Latinos. O mesmo bom autor corretamente julga que Evandro veio para o Lácio reinando Fauno, nove anos antes da chegada de Eneias: tempo que coincide com o ano XXI de Fauno, 32 anos antes da primeira Olimpíada instituída por Hércules. Os escólios a Licofronte, coligidos por Isácio Tzetzes, p. 158, transmitem que πεντήκοντα ᾧ ἔτει — *no quinquagésimo ano após Hércules* — Eneias aportou no litoral de Laurento. Os cinquenta anos antes da chegada de Eneias terminam no ano 3489 da *Periodus Iuliana*, que é o trigésimo primeiro de Fauno, undécimo desde o aporte de Evandro, 22 antes das Olimpíadas restauradas por Hércules.

**Segunda dinastia, dos Enéadas.**] Seguimos Dionísio, escritor acuratíssimo e dulcíssimo, que, único entre todos os antigos, investigou estas coisas com a maior diligência, de modo que nada deixou ao trabalho dos demais. Que diferença haja entre Dionísio, os *Excerpta barbarolatina*, Eusébio e Ovídio — tanto nos livros das *Metamorfoses* quanto nos *Fastos* — pode-se julgar sem obscuridade pela comparação de todos. Quem não se admiraria de que Ἀλλάδης por Rêmulo, Capeto, Calpeto e Egipto estejam confundidos entre si? Nos *Fastos* costuma-se ler vulgarmente:

*Ille dedit captae repetita vocabula Troiae* (Ele deu à cativa os vocábulos repetidos de Troia).

Verso que nem todos compreendem, e nele ninguém farejou que houvesse erro. Ovídio escrevera:

*Ille dedit Capyi repetita vocabula Troiae* (Ele deu a Cápis os vocábulos repetidos de Troia).

Houve dois Cápis: o primeiro, troiano, filho de Assáraco; o outro, rei de Alba, no qual Ovídio diz ter sido repetido o nome daquele antigo troiano filho de Assáraco. A favor desta nossa antiga emenda, encontramos não há muito Sérvio, antigo intérprete de Virgílio, sobre o passo: *Et Capys, hinc nomen Campanae ducitur urbi*. Pois ali aquele douto Gramático cita esse mesmo verso ovidiano, no qual, embora obscurecido por erros, ainda se discernem expressos os vestígios da nossa emenda. No livrinho *De origine gentis Latinae*, e do mesmo modo em Dionísio, o filho de Eneias, primeiro rei de Alba, é trinome: Júlio Ascânio Euríleon. Nos *Excerpta barbarolatina* esses mesmos reis são repetidos duas vezes, mas em menor número do que aqui.

**Terceira dinastia dos Latinos.**] De que modo M. Pórcio Catão, primeiro de todos os romanos, captou a *epocha* das Palílias, é notório pelo livro primeiro das *Origens Romanas* de Dionísio de Halicarnasso. Pois encontrou, prescrito nas Tábuas Censórias, o intervalo desde o *Regifugium* até a tomada da cidade pelos Gauleses. E, desde a tomada da cidade até seu próprio tempo, não podia ignorar a duração, em razão dos pares de cônsules diligentemente anotados nos *Fastos*. Portanto, do *Regifugium* a Catão...

English

[Greek citation: «...having killed his own master and uncle, he seized power; or, having thrown that man's son into the well on another occasion, he said to Cleopatra that the goose, while serving, had fallen in; madness drove someone to rave at the millstone», etc.] But since there were two Archelauses, this is not the one who in Diodorus is eleventh in order, but the one who in Eusebius is fourteenth. And ὁμωνυμία (homonymy) can mislead even the most accurate.

**From the beginning of Caranus to the end of Perseus, 645 years are reckoned.**] According to Eusebius and the *Excerpta barbarolatina*, two years more, 647. But the *Excerpta* rightly terminate the Macedonian empire in the first year of the 153rd Olympiad. To that year corresponds the consulship of L. Aemilius Paullus and C. Licinius Crassus, under whom Perseus is known to have been defeated in Macedonia. Hence the overthrow of the Macedonian kingdom falls in the year 4546 of the *Periodus Iuliana*. Polybius, from the beginning of Philip, penultimate king of the Macedonians, to the defeat of Perseus and the end of the Macedonian kingdom, reckons 53 full years; subtracting these from 4546, there remains the year 4493, beginning of Philip. Adding the 42 years of his reign, the year 4535 is composed, the beginning of Perseus, in the Eusebian numbering 1838, under the consulship of L. Manlius Acidinus and Q. Fulvius Flaccus, under whose magistracy Perseus is reported by Livy to have received the kingdom, so that there can be no doubt at all about its beginning. Livy himself attributes to him 11 years of reign, which, counted from the consulship of L. Manlius Acidinus and Q. Fulvius, end in the consulship of L. Aemilius, the defeater of Perseus himself. With this observed, from the death of Alexander to the end of Perseus there are precisely 156 years; in Eusebius three more, 159—a triennium that is doubtless superfluous. We, following the trustworthiness of the *Excerpta*, have arranged the times of the Macedonian kings thus, not adhering to Eusebius in everything, whose levity is sufficiently clear to us.

**The three dynasties of the Latins.**] Concerning the five kings of the Aborigines, to say nothing of other writers, Dionysius of Halicarnassus collected enough from the ancient Greek and Latin records, and after him the author of the booklet *On the origin of the Roman people* edited by Andreas Schottus. Eusebius defines the totality of these five kings as 150 years, and George Syncellus, from the same Eusebius, attributes to the last three their individual years, totaling 117; so that only 33 years remain for Janus and Saturn, of which we gave sixteen to the former and the rest to the other, since we could not do otherwise—unless one prefers to give all those years to Janus and omit Saturn, who was merely a guest of Janus and not a king of the Latins. The same good author rightly judges that Evander came to Latium during the reign of Faunus, nine years before the arrival of Aeneas: a time that coincides with the 21st year of Faunus, 32 years before the first Olympiad instituted by Hercules. The scholia on Lycophron, collected by Isaac Tzetzes, p. 158, report that πεντήκοντα ᾧ ἔτει—*in the fiftieth year after Hercules*—Aeneas landed on the Laurentine shore. The fifty years before the arrival of Aeneas end in the year 3489 of the *Periodus Iuliana*, which is the 31st of Faunus, the 11th from Evander's landing, 22 before the Olympiads restored by Hercules.

**Second dynasty, of the Aeneadae.**] We have followed Dionysius, that most accurate and most pleasant writer, who alone of all the ancients investigated these matters most diligently, leaving nothing for the labor of others. What difference there is between Dionysius, the *Excerpta barbarolatina*, Eusebius, and Ovid—both in the books of the *Metamorphoses* and the *Fasti*—can be judged clearly from the comparison of all. Who would not be amazed that Ἀλλάδης for Remulus, Capetus, Calpetus, and Aegyptus are confused with one another? In the *Fasti* the common reading is:

*Ille dedit captae repetita vocabula Troiae* (He gave to captive Troy its repeated names).

A verse not understood by all, and in it no one has scented that there is a corruption. Ovid had written:

*Ille dedit Capyi repetita vocabula Troiae* (He gave to Capys the repeated names of Troy).

There were two Capyses: the first, the Trojan, son of Assaracus; the other, king of Alba, in whom Ovid says the name of that ancient Trojan son of Assaracus was repeated. In favor of this old emendation of ours, we have recently come upon Servius, the old commentator on Virgil, on the passage: *Et Capys, hinc nomen Campanae ducitur urbi*. For there that learned grammarian quotes the same Ovidian verse, in which, although obscured by errors, the traces of our emendation are still expressly visible. In the booklet *On the origin of the Latin people*, and likewise in Dionysius, the son of Aeneas, first king of Alba, has three names: Iulius Ascanius Euryleon. In the *Excerpta barbarolatina* these same kings are listed twice, but fewer in number than here.

**Third dynasty of the Latins.**] How M. Porcius Cato, first of all Romans, grasped the *epocha* of the Palilia, is known from the first book of Dionysius of Halicarnassus's *Roman Antiquities*. For he found, written out in the Censorial Tables, the interval from the *Regifugium* to the capture of the city by the Gauls. And from the capture of the city to his own time, he could not be ignorant of the span, because of the consular pairs diligently noted in the *Fasti*. Therefore from the *Regifugium* to Cato—

Latim

τὸν αὐτοῦ δεσπότην καὶ θεῖον ἀποκτείνας κατάσχε τὴν ἀρχήν, ἢ τὸν ἐπ' ἄλλῃ τῇ ἐκείνου παῖδα εἰς τὸ φρέαρ ἐμβαλὼν ἔφη πρὸς Κλεοπάτραν, διακονοῦντα τὸν χῆνα ἐμπεσεῖν, ἡ μανία τινὶ παρελήρησεν ἐπὶ τῆς μύλης, &c. Sed quia duo Archelai fuerunt, non est is, qui Diodoro undecimus ordine est, sed qui quartusdecimus Eusebio. Et ὁμωνυμία imponere potest etiam accuratissimis.

Colliguntur ab initio Carani, ad exitum Persei, anni DCXLV.] Secundum Eusebium & Excerpta barbarolatina, biennio amplius, DCXLVII. Recte vero Excerpta imperium Macedonicum terminant anno primo Olympiadis CLIII. Illi enim anno congruit Consulatus L. Aemilij Paulli, C. Licinij Crassi, sub quo in Macedonia debellatum Persem fuisse constat. Quare euersio regni Macedonici competit in annum 4546 periodi Iulianae. Polybius ab initio Philippi penultimi Macedonum regis, ad debellatum Persen, & finem regni Macedonici, putat annos solidos LIII. quibus deductis de 4546, remanet annus 4493, initium Philippi. Adiectis annis XLII regni eius, componitur annus 4535, initium Persei, numero Eusebiano MDCCCXXXVIII, L. Manlio Acidino, Q. Fuluio Flacco Coss. sub quorum magistratu regnum accepisse Perseus memoratur a T. Liuio, ut de eius initio dubitari minime possit. Annos XI regni illi attribuit idem Liuius, qui putati a Consulatu L. Manlij Acidini, & Q. Fuluij definunt in Consulatu L. Aemilij debellatoris ipsius Persei. His animaduersis, a morte Alexandri, ad Persei exitum, anni sunt praecise CLVI, Eusebio triennio amplius, CLIX. quod triennium abundare dubium non est. Nos Excerptorum fidem sequuti regum Macedoniae tempora sic digessimus, non in omnibus Eusebio addicti, cuius leuitas satis nobis perspecta.

Dynastiae tres Latinorum.] De quinque regibus Aboriginum, ut alios scriptores taceam, satis multa collegit ex veteribus Graecorum & Latinorum monimentis Dionysius Halicarnassensis, & post illum auctor libelli de origine gentis Romanae ab Andrea Schotto editi. Horum autem quinque regum CL annorum definit Eusebius, & trium ultimorum singulis annos suos definitos attribuit Georgius Syncellus ex eodem Eusebio: qui colliguntur anni CXVII; ita ut Iano, & Saturno XXXIII duntaxat anni excepti sint: quorum sexdecim priori, alteri reliquos dedimus, quia aliter facere non potuimus: nisi quis malit omnes illos annos Iano dare, & Saturnum omittere, qui hospes tantum Iani, non rex Latinorum fuerit. Idem bonus auctor recte censet regnante Fauno annis IX ante aduentum Aeneae Euandrum in Latium venisse: quod tempus congruit XXI anno Fauni, annis XXXII ante prima Olympia ab Hercule instituta. Scholia in Lycophronem collectore Isacio Tzeze, pag. 158. tradunt πεντήκοντα ᾧ ἔτει, quinquagesimo anno, μετὰ τὸν Ἡρακλέα, Aeneam ad littus Laurentum appulisse. Quinquaginta anni ante aduentum Aeneae definunt in anno periodi Iulianae 3489, qui est trigesimus primus Fauni, undecimus ab appulsu Euandri, XXII ante Olympia ab Hercule instaurata.

Secunda dynastia Aeneadarum.] Dionysium accuratissimum, & dulcissimum scriptorem sequuti sumus, qui unus omnium veterum diligentissime haec inuestigauit; ut aliorum industriae nihil reliquum fecerit. Quae differentia sit inter Dionysium, Excerpta barbarolatina, Eusebium, Ouidium tam in Metamorphoseon, quam Fastorum libris, ex comparatione omnium non obscure iudicari potest. Ἀλλάδης pro Remulo, Capetos, Calpetos, Aegyptos inter se confusa esse quis non miretur? In Fastis vulgo exculus est:

Ille dedit capta repetita vocabula Troia.

qui versiculus non ab omnibus capitur: & in eo nemo mendum inesse odoratus est. Ouidius scripserat:

Ille dedit Capyi repetita vocabula Troia.

Duo Capyes fuerunt. prior Troianus Assaraci filius. Alter Albae rex, in quo repetitum ait Ouidius nomen illius veteris Troiani Assaraci filij. Huic priscae emendationi nostrae qui faueat, non pridem nacti sumus Seruium veterem Virgilij interpretem in illud: Et Capys, hinc nomen Campanae duciturum urbi. Ibi enim ille doctus Grammaticus versum illum Ouidianum producit, in quo quanquam mendis oblito expressa extant emendationis nostrae vestigia. In libello de origine gentis Latinae, item apud Dionysium, filius Aeneae primus rex Albae est trinominis, Iulius Ascanius Euryleo. In Excerptis barbarolatinis bis hi reges quidem iterantur, sed pauciores, quam hic.

Tertia dynastia Latinorum.] Quomodo primus omnium Romanorum M. Porcius Cato epocham Paliliorum deprehenderit, notum ex Dionysij Halicarnassensis Originum Romanarum libro primo. Nam a Regifugio, ad urbem a Gallis captam, interuallum in Tabulis Censorijs perscriptum inuenit. Ab urbe autem capta, ad se, tempus ignorare non potuit propter Consulum paria diligenter in Fastis notata. A Regifugio igitur, ad Cato-

Referencias cruzadas

Externa: Diodorus Siculus (catalogus regum Macedoniae) - "qui Diodoro undecimus ordine est, sed qui quartusdecimus Eusebio"
Externa: Eusebius, Chronica - "Secundum Eusebium & Excerpta barbarolatina, biennio amplius, DCXLVII"
Externa: Polybius - "Polybius ab initio Philippi penultimi Macedonum regis... putat annos solidos LIII"
Externa: Titus Livius (de regno Persei) - "regnum accepisse Perseus memoratur a T. Liuio... Annos XI regni illi attribuit idem Liuius"
Externa: Dionysius Halicarnassensis, Antiquitates Romanae I - "satis multa collegit ex veteribus Graecorum & Latinorum monimentis Dionysius Halicarnassensis"
Externa: Origo gentis Romanae (ed. Andreas Schottus) - "auctor libelli de origine gentis Romanae ab Andrea Schotto editi"
Externa: Georgius Syncellus, Chronographia - "trium ultimorum singulis annos suos definitos attribuit Georgius Syncellus ex eodem Eusebio"
Externa: Isaac Tzetzes, Scholia in Lycophronem, p. 158 - "Scholia in Lycophronem collectore Isacio Tzeze, pag. 158"
Externa: Ovidius, Fasti (versus de Capye) - "In Fastis vulgo exculus est: Ille dedit capta repetita vocabula Troiae"
Externa: Servius, Commentarii in Vergilium (ad Aen. 'Et Capys, hinc nomen Campanae ducitur urbi') - "nacti sumus Seruium veterem Virgilij interpretem in illud: Et Capys, hinc nomen Campanae ducitur urbi"
Externa: Origo gentis Latinae - "In libello de origine gentis Latinae, item apud Dionysium, filius Aeneae primus rex Albae est trinominis"
Externa: Cato, Origines (apud Dionysium Halic. I) - "Quomodo primus omnium Romanorum M. Porcius Cato epocham Paliliorum deprehenderit, notum ex Dionysij Halicarnassensis Ori"
Externa: Tabulae Censoriae; Fasti Consulares - "a Regifugio, ad urbem a Gallis captam, interuallum in Tabulis Censorijs perscriptum inuenit... propter Consulum paria di"
Flags de incerteza (pontos para revisao humana)
Notas do tradutor: Esta página integra a discussão das dinastias macedônica, dos Aborígines e dos Enéadas/Latinos no contexto da reconstrução cronológica universal. Pontos-chave: (1) Scaliger fixa a queda do reino macedônico em 168 a.C. = ano 4546 da Periodus Iuliana, sob L. Aemilius Paullus e C. Licinius Crassus, primeiro ano da Olimpíada 153. (2) Reconciliação Polybius/Livy: 53 anos de Filipe V a Perseu, dos quais 42 são de Filipe; Perseu reina 11 anos. (3) Total Alexandre→Perseu = 156 anos (Scaliger) vs 159 (Eusébio). (4) Cinco reis dos Aborígines = 150 anos em Eusébio; Sincelo dá 117 para os três últimos (Pico, Fauno, Latino), restando 33 para Jano + Saturno (16 + 17). (5) Evandro chega ao Lácio no ano 21 de Fauno, 9 anos antes de Eneias; Eneias chega no ano 3489 da Periodus Iuliana (= ano 31 de Fauno). (6) Importante emenda filológica: Ovídio, Fasti IV.34 — Scaliger defende 'Capyi' (dativo de Capys) contra a vulgata 'captae', apoiado por Sérvio ad Aen. X.145. Este é um exemplo raro de emenda textual dentro do tratado cronológico. (7) Não há divergência explícita com Crusius nesta página, mas há divergência marcada com Eusébio.

Encontrou um erro nesta pagina?

Esta traducao e texto-semente gerado por IA - erros sao esperados.

Reportar no GitHub Hypothes.is Como contribuir