Isagogicorum chronologiae canonum · Joseph Scaliger (1606)
Ver scan original (p.359)

Portugues

LIVRO TERCEIRO.

DAS DINASTIAS DO FLORENTÍSSIMO, AMPLÍSSIMO E ANTIQUÍSSIMO IMPÉRIO DOS SINAS.] Marciano, o periegeta, escritor antiquíssimo, também chama os Sinas de Σίνας. Depois dele, Ptolomeu os circunscreve a leste pela γῇ ἀγνώστῳ, *terra incognita*, embora seja suficientemente claro que eles não terminam em terra, mas no Oceano Japonês. Pelos árabes são chamados ציני *Tzinin*. Daí sua metrópole ser Θῖναι: pois Θ se pronuncia com sibilo brando, e TZ com sibilo mais denso. Por isso os portugueses, primeiros de todos, por não conseguirem exprimir aquele sibilo, os chamaram *Chinas*, e por meio deles essa designação viciosa de *Chinarum* — em vez de *Sinarum* ou *Tzinarum* — propagou-se por toda a Europa. Mais asperamente o pronunciou Crisococces, em quem se encontra escrito Ντζιν em vez de Σινῶν, e que põe como única metrópole desse reino Cambalu, com longitude de 162 graus e latitude de 33, dimensão que se ajusta à região do Ganges. Mas à longitude devem-se acrescentar 10 graus, como adverti acima. Assim, corretamente, a longitude se ajustará à região dos Sinas. Contentar-nos-emos em chamá-los Sinas, como a razão exige, deixando a cada um seu costume de pronúncia. Mas devem ser corrigidos aqueles que tomam סינים em Isaías XLIX, 12 pelos Sinas. Pois os Sinas se chamam, como dissemos, צינים. Os סינים, por sua vez, estão na terra de Canaã, vizinhos dos heveus nos confins da Arábia. Gênesis X, 17. Sua antiquíssima sucessão de reis e dinastias colocamos aqui a partir do itinerário dos eremitas agostinianos, enquanto esperamos notícias mais seguras a partir das navegações de nossos argonautas: pois é totalmente arriscado afirmar algo sobre coisas que nos são conhecidas apenas em meio à névoa. No tempo em que Marco Polo Veneto estava nessas regiões, os tártaros ocupavam pela força das armas aqueles lugares, que possuíram por 93 anos. Expulsos estes, os Sinas reivindicaram novamente o trono de seu antigo reino. Seu rei Bonog reinava muito jovem no ano de Cristo de 1580. Desde o início do reinado de Tzintzom até o ano de Cristo proposto, intervêm 2000 anos; contados retroativamente a partir do mesmo ano de Cristo, terminam no décimo segundo ano da Guerra do Peloponeso, quando aquele estupendo muro que separa os tártaros dos Sinas foi construído por Tzintzom. Vimos com sumo prazer esse muro, com todas as províncias dos Sinas, pintado em seus mapas geográficos.

DAS DINASTIAS DOS REIS DA LÍDIA.] Três famílias reinaram em Sardes: os Ἀτυάδαι, descendentes de Atis pai de Lido — de quem os Λυδοί receberam o nome, antes chamados Μήονες; os Ἡρακλεῖδαι, cujo primeiro foi Argon e último Candaules; os Μερμνάδαι, cujo primeiro foi Giges e último Creso, e que também eles próprios eram Ἡρακλεῖδαι.

ÁRVORE GENEALÓGICA DOS ATÍADAS.

[ver tabela]

Entre os Atíadas esteve também, segundo creio, o rei Ἕρμων, que entre os lídios e frígios era chamado Ἀδραμύς ou Ἀδραμῶν, e de quem se deriva a cidade de Ἀδραμύττιον. Que o nome de Atis tenha sido venerável entre os lídios prova-se pelos nomes Ἀλυάττης, Σαδυάττης, compostos de Ἄλυς, Σάδυς e Ἄτης. Valério Máximo testemunha que um dos filhos de Creso também se chamava Ἄτης. Quanto à grafia do nome, os autores variam: ora Ἄτης, ora Ἄττης, ora Ἄτυς (gen. Ἄτυος), ora Ἄτης (gen. Ἄτου). E como esse era o nome do amante de Cibele, é proferido pelos mitógrafos e poetas em todas essas formas: assim em Nicandro ὀρχηστήριον Ἄτεω deriva de Ἄτης Ἄτου, não de Ἄτυς Ἄτυος. Também um dos descendentes de Hércules se chamou Atis, filho de Onfale, rainha dos lídios. Estrabão, livro V: "Atis foi um dos descendentes de Hércules e Onfale, sendo dois os filhos: por sorte ficou com o reino dos lídios, e enviou seu irmão Tirreno, ao qual atribuiu a maior parte do povo". Quantos foram os reis da dinastia Atíada, ou quantos anos cada um — e todos juntos — reinaram, é-nos desconhecido. Parece que entre eles esteve Hermon, e também Κάμβλης, que Xanto, em seus *Lídicos*, escreve ter comido a própria esposa cortada em pedaços. Eliano (livro I, cap. XXV da *História variada*) o chama Κάμης, não Κάμβλης, com uma letra a menos. Onfale também foi da família dos Atíadas. Até aqui sobre a primeira família dos reis lídios. Em segundo lugar veio a dinastia dos Heráclidas, fundada por Argon, neto de Hércules por Alceu. Pois Alceu é filho de Hércules e Onfale. Para Heródoto é neto, não bisneto. "Candaules", diz ele, "a quem os gregos chamam Mírsilo, tirano de Sardes, era descendente de Alceu, filho de Hércules. Pois Argon, filho de Nino, filho de Belo, filho de Alceu, foi o primeiro rei heraclida de Sardes, e Candaules, filho de Mirso, o último". Assim, esse Argon teria sido o quinto a partir de Hércules. Mas quem não se admiraria de que Nino, filho de Belo, tenha sido um dos descendentes de Hércules, sendo ele anterior a Nino, filho de Belo, em pelo menos mil anos?

English

BOOK THREE.

ON THE DYNASTIES OF THE MOST FLOURISHING, MOST EXTENSIVE, AND MOST ANCIENT SINIAN EMPIRE.] Marcian the Periegete, a most ancient writer, calls the Sinae Σίνας. After him Ptolemy bounds them on the east by γῇ ἀγνώστῳ, *terra incognita*, although it is well established that they are bounded not by land but by the Japanese Ocean. By the Arabs they are called ציני *Tzinin*. Hence their metropolis is Θῖναι: for Θ is pronounced with a soft hiss, TZ with a stronger one. Therefore the Portuguese, first of all, being unable to express that hiss, called them *Chinas*, and through them this corrupt name of *Chinarum* — instead of *Sinarum* or *Tzinarum* — was spread throughout all of Europe. Chrysococces pronounced it more harshly, in whom we find written Ντζιν instead of Σινῶν, and who places as the sole metropolis of this kingdom Cambalu at longitude 162° and latitude 33°, a measurement that fits the region toward the Ganges. But ten degrees must be added to the longitude, as I noted above. Thus the longitude will rightly fit the Sinian region. We shall be content to call them Sinae, as reason requires, leaving each one his own pronunciation. But those should be corrected who take סינים in Isaiah XLIX, 12 for the Sinae. For the Sinae are called, as we said, צינים. The סינים are in the land of Canaan, neighbors of the Hivites at the borders of Arabia. Genesis X, 17. We have here set down their most ancient succession of kings and dynasties from the itinerary of the Augustinian Eremites, while we await more reliable information from the voyages of our Argonauts: for it is fully a matter of chance to assert anything about things known to us only through a fog. At the time when Marco Polo of Venice lived in those parts, the Tartars had occupied those lands by force of arms, holding them for 93 years. When these were expelled, the Sinae again reclaimed the throne of their former kingdom. Their king Bonog reigned very young in the year of Christ 1580. From the beginning of King Tzintzom's reign to the proposed year of Christ, 2000 years intervene, which counted backwards from the same year of Christ end in the twelfth year of the Peloponnesian War, when that stupendous wall, which separates the Tartars from the Sinae, was built by Tzintzom. We have seen this wall with the greatest delight, painted on their geographical maps along with all the provinces of the Sinae.

ON THE DYNASTIES OF THE KINGS OF LYDIA.] Three families ruled at Sardis: the Ἀτυάδαι, descended from Atys father of Lydus — from whom the Λυδοί got their name, having previously been called Μήονες; the Ἡρακλεῖδαι, whose first was Argon and last Candaules; the Μερμνάδαι, whose first was Gyges and last Croesus, and they too were Ἡρακλεῖδαι.

GENEALOGY OF THE ATYADS.

[see table]

Among the Atyads there was also, I believe, King Ἕρμων, who among the Lydians and Phrygians was called Ἀδραμύς or Ἀδραμῶν, and from whom the city of Ἀδραμύττιον takes its name. That the name of Atys was venerable among the Lydians is proven by the names Ἀλυάττης, Σαδυάττης, compounded from Ἄλυς, Σάδυς and Ἄτης. Valerius Maximus testifies that one of Croesus' children was also named Ἄτης. As for the spelling of the name, authors vary: now Ἄτης, now Ἄττης, also Ἄτυς (gen. Ἄτυος), Ἄτης (gen. Ἄτου). Since this was the name of Cybele's beloved, it is uttered in all these forms by mythographers and poets: thus in Nicander ὀρχηστήριον Ἄτεω comes from Ἄτης Ἄτου, not from Ἄτυς Ἄτυος. One of the descendants of Hercules was also called Atys, the son of Omphale, Queen of the Lydians. Strabo, book V: "Atys was one of the descendants of Hercules and Omphale, there being two children: by lot he obtained the kingdom of the Lydians, and dispatched his brother Tyrrhenus with the larger portion of the people". How many kings there were of the Atyad dynasty, or how many years each — and all together — reigned, is unknown to us. It seems Hermon was among them, and also Κάμβλης, who Xanthus in his *Lydiaca* writes devoured his wife after cutting her into pieces. Aelian (book I, ch. XXV of the *Varia Historia*) calls him Κάμης, not Κάμβλης, with one letter less. Omphale also was of the Atyad family. So much for the first family of the Lydian kings. In second place came the dynasty of the Heraclidae, founded by Argon, grandson of Hercules through Alcaeus. For Alcaeus is the son of Hercules and Omphale. According to Herodotus he is grandson, not great-grandson. "Candaules", he says, "whom the Greeks call Myrsilus, tyrant of Sardis, was a descendant of Alcaeus son of Hercules. For Argon, son of Ninus, son of Belus, son of Alcaeus, was the first Heraclid king of Sardis, and Candaules son of Myrsus the last". Thus this Argon would have been the fifth from Hercules. But who would not be amazed that Ninus, son of Belus, was among the descendants of Hercules, when he was at least a thousand years earlier than Ninus son of Belus?

Latim

LIBER TERTIUS.

DYNASTIAE FLORENTISSIMI, AMPLISSIMI, AC VETUSTISSIMI SINARUM IMPERII.] Sinas etiam Σίνας Marcianus ὁ περιηγητής scriptor vetustissimus vocat: Post quem Ptolemaeus circunscribit eos ab Oriente γῇ ἀγνώστῳ, terra incognita, quum satis constet, non terra, sed Oceano Iappanensi, eos finiri. Arabibus dicuntur ציני Tzinin. Unde eorum metropolis Θῖναι: quia Θ cum leni sibilo, TZ cum densiore effertur. Propterea Lusitani primi omnium, quod illud sibilum exprimere non possent, Chinas vocarunt, a quibus vitiosa appellatio Chinarum ἀντὶ τῶν Sinarum, aut Tzinarum, in omnem Europam propagata est. Durius extulit Chrysococces, apud quem scriptum extat Ντζιν ἀντὶ τ Σινῶν, cuius regni metropolim unicam ponit Χανβαλού long. grad. CLXII. lat. XXXIII. quae dimensio tractui ad Gangem convenit. Sed longitudini addendi sunt grad. decem, ut supra monui. Ita recte Sinarum tractui longitudo conveniet. Nos contenti erimus Sinas vocare, ut ratio postulat, ac suum cuique pronunciandi usum relinquere. Castigandi vero sunt, qui Esaiae XLIX, 12 סינים pro Sinis accipiunt. Quum Sinae dicantur, צינים ut diximus. סינים autem sint in terra Chanaan, vicini Hevaeis in finibus Arabiae. Genes. X, 17. Eorum vetustissimam Regum successionem, & Dynastias ex itinerario Augustinianorum Eremitarum hic posuimus, dum ex nostrorum Argonautarum velificationibus certiora de illis expectamus: quum plenum aleae sit de illis aliquid statuere, quae nobis per caliginem duntaxat nota sunt. Quo tempore Marcus Polus Venetus in illis partibus degebat, Tatari ea loca virtute atque armis occupata obtinebant, quibus per annos XCIII potiti sunt. Iis pulsis iterum Sinae pristini regni solium asseruerunt. Eorum rex Bonog regnabat admodum iuvenis anno Christi MDLXXX. Ab initio Tzintzom Regis, ad propositum annum Christi, intersunt anni MM. qui retro ab eodem anno Christi putati desinunt in duodecimo anno belli Peloponnesiaci, quando stupendus ille murus, qui Tataros a Sinis dividit, a Tzintzom constructus est. Eum murum cum omnibus Sinarum provinciis in eorum Mappis Geographicis pictum cum summa voluptate vidimus.

DYNASTIAE REGUM LYDIAE.] Tres familiae Sardibus imperarunt: Ἀτυάδαι, ab Atypatre Lydi, a quo Λυδοὶ dicti, qui Μήονες antea. Ἡρακλεῖδαι, quorum primus Argon, ultimus Candaules. Μερμνάδαι, quorum primus Gyges, ultimus Croesus, & ipsi quoque Ἡρακλεῖδαι.

ATYADARUM STEMMA.

Pater | Mater
Iupiter | Terra
Manes Iouis F. | Calirrhoe Oceani F.
Cotys Manetis F. | Halie Tylli Aboriginis F.
Adies & Atys Cotyos FF. | Callithea Choraei F.
Tyrrhenus, & Lydus Atyos FF. a quo Λυδία ἡ πρότερον Μηονίς.

In Atyadarum quoque numero fuit, ut puto, Ἕρμων Rex, qui Lydis & Phrygibus dicebatur Ἀδραμύς, καὶ Ἀδραμῶν, & a quo urbs Ἀδραμύττιον. Sane ὅ Ἄτυος nomen Lydis venerabile fuisse, argumento fuerint nomina Ἀλυάττης, Σαδυάττης, composita ex Ἄλυς, Σάδυς, & Ἄτης. Uni etiam ex liberis Croesi nomen Ἄτης fuisse auctor Val. Maximus. In nominis orthographia auctores variant, quibus Ἄτης, & Ἄττης, item Ἄτυς Ἄτυος, Ἄτης Ἄτου. quod nomen quum esset illi Cybeles amasio, totidem modis a scriptoribus mythologis & Poetis enunciatur: ut Nicandro ὀρχηστήριον Ἄτεω, est ἀπὸ τοῦ Ἄτης Ἄτου, non ἀπὸ τοῦ Ἄτυς Ἄτυος. Etiam unus de posteritate Herculis Ἄτυς dictus fuit, filius Omphales Lydorum Reginae. Strabo lib. V. ὁ Ἄτυς εἷς τῶν ἀπογόνων Ἡρακλέους καὶ Ὀμφάλης δυοῖν παίδων ὄντων, κλήρῳ Λυδῶν μὲν κατάσχε, τὸν δὲ Τυρρηνόν, τὸν πλείω συστείλας λαὸν, ἐξέστειλε. Quot autem reges ex dynastia Atyadarum fuerint, aut quot annos singuli, & simul imperarint, incompertum est nobis. Videtur Hermon ex illis fuisse, & Κάμβλης, quem Xanthus ἐν Λυδιακοῖς scribit uxorem suam in frusta sectam comedisse. Κάμης, non Κάμβλης, una litera minus Aeliano dicitur, lib. I. cap. XXV ποικίλ. Omphale quoque ex Atyadarum familia fuit. Hactenus de prima Lydorum regum familia. Secundo loco Dynastia Heraclidarum, auctore Argone Herculis ex Alcaeo nepote. Alcaeus enim Herculis & Omphales filius. Herodoto est nepos, non abnepos. Κανδαύλης, inquit, ὃν οἱ Ἕλληνες Μυρσίλον καλέουσι, τύραννος Σαρδίων, ἀπόγονος ἢ Ἀλκαίου τοῦ Ἡρακλέους. Ἄργων μὲν γὰρ τοῦ Νίνου τοῦ Βήλου, τοῦ Ἀλκαίου πρῶτος Ἡρακλειδέων βασιλεὺς Σαρδίων ἐγένετο, Κανδαύλης ἢ ὁ Μύρσου ὕστατος. Ita Argon iste quintus fuerit ab Hercule. Sed quis non miretur Ninum Beli filium unum ex posteris Herculis fuisse, qui annis mille ut minimum Nino Beli filio posterior fuit?

Referencias cruzadas

Interna: supra (mesma obra, sobre a longitude da China) - "Sed longitudini addendi sunt grad. decem, ut supra monui."
Externa: Isaías 49,12 - "qui Esaiae XLIX, 12 סינים pro Sinis accipiunt"
Externa: Gênesis 10,17 - "vicini Hevaeis in finibus Arabiae. Genes. X, 17."
Externa: Estrabão, Geografia, livro V - "Strabo lib. V. ὁ Ἄτυς εἷς τῶν ἀπογόνων Ἡρακλέους..."
Externa: Heródoto, Histórias I (sobre Candaules e os Heráclidas de Sardes) - "Herodoto est nepos, non abnepos. Κανδαύλης, inquit..."
Externa: Eliano, Varia Historia I.25 - "una litera minus Aeliano dicitur, lib. I. cap. XXV ποικίλ."
Externa: Xanto da Lídia, Lydiaca - "Κάμβλης, quem Xanthus ἐν Λυδιακοῖς scribit uxorem suam in frusta sectam comedisse"
Externa: Valério Máximo (sobre o nome Atys entre os filhos de Creso) - "Vni etiam ex liberis Croesi nomen Ἄτης fuisse auctor Val. Maximus"
Externa: Nicandro - "ut Nicandro ὀρχηστήριον Ἄτεω"
Externa: Marciano de Heracleia, Periegese - "Σίνας Marcianus ὁ περιηγητής scriptor vetustissimus vocat"
Externa: Ptolomeu, Geografia - "Ptolemaeus circunscribit eos ab Oriente γῇ ἀγνώστῳ, terra incognita"
Externa: Jorge Crisococces (astrônomo bizantino) - "Durius extulit Chrysococces, apud quem scriptum extat Ντζιν"

Tabela 1

Árvore genealógica dos Atíadas (reis primitivos da Lídia)
Pater (Pai)Mater (Mãe)
IupiterTerra
Manes, filho de JúpiterCalirrhoe, filha de Oceano
Cotys, filho de ManesHalie, filha de Tyllus Aborígine
Adies & Atys, filhos de CotysCallithea, filha de Choraeus
Tyrrhenus & Lydus, filhos de Atys — de quem [se chamou] *Lydia, antes Maeonis*
Flags de incerteza (pontos para revisao humana)
Notas do tradutor: Esta página inicia o Livro III (Liber Tertius) do Isagogicorum, dedicado às dinastias das nações antigas. Trata-se de material historiográfico-cronológico, não técnico-calendárico — daí a ausência de definições de termos cronológicos, ciclos ou eventos astronômicos nesta página. Scaliger discute (1) a cronologia chinesa, com base em fontes missionárias agostinianas e em Marco Polo, mostrando ceticismo metodológico exemplar ('per caliginem duntaxat nota sunt'); e (2) as três dinastias lídias (Atíadas, Heráclidas, Mermnadas), com erudição filológica grega densa. A discussão filológica sobre as variantes do nome Ἄτυς/Ἄτης é típica do método scaligerano: nomes próprios como evidência de continuidade dinástica e cultural. Note a observação geográfica importante de que a China é limitada a leste pelo 'Oceano Japonês' (Iappanense), corrigindo a 'terra incógnita' de Ptolomeu — informação trazida pelas navegações ibéricas. A página termina com um problema cronológico clássico que Scaliger levanta mas não resolve aqui: a impossibilidade de Argon descender simultaneamente de Hércules e de Nino filho de Belo, separados por mais de mil anos.

Encontrou um erro nesta pagina?

Esta traducao e texto-semente gerado por IA - erros sao esperados.

Reportar no GitHub Hypothes.is Como contribuir