Isagogicorum chronologiae canonum · Joseph Scaliger (1606)
Ver scan original (p.357)

Portugues

LIVRO TERCEIRO.

nos foram atribuídos. E de fato por alguns o tempo daquele reino é definido em tantos anos. Mas veja o que dissemos sobre isso no ano de Iazdegirdes, e também nos livros *de emendatione temporum*.

DYNASTIA ARABUM SCENITARUM.] Este início podes comparar com a Dinastia seguinte. Primeiro os chefes de guerra, Dinastas e mestres da milícia depois de Muhammed, o Pseudoprofeta, foram chamados *Emirelmumenin*, prefeitos dos Ortodoxos. Depois, porque, sob aparência de religião, invadiram não apenas o primado dos Sacerdotes Muhammedanos, mas também a tirania, preferiram chamar-se *Chaliphae*, isto é, Vigários. O primeiro *Emirelmumenin* foi Abubecher, a quem alguns corruptamente chamam Abukara. Quando, dos seus sucessores, foram enviados governadores à África e à Hispânia, esses Governadores por algum tempo mantiveram-se sob o império deles a defender aquelas regiões, administrando-lhes a justiça; de modo que, embora usurpassem o direito régio, e ao seu poder nada faltasse senão o nome de rei, contudo, para afastar todas as suspeitas de novidades, professavam fazer tudo não em nome próprio, mas em nome dos próprios *Emirelmumenin*: até que abertamente quiseram também ser chamados *Emirelmumenin*, e ordenaram-no, e de prepostos tornaram-se verdadeiros reis, ou meros tiranos. Daí não só todos os Régulos da Hispânia, mas também os Africanos, foram chamados Dinastas *Emirelmumenin*. Também o Rei de Marrocos e de Fez ainda hoje apõe ao seu nome a denominação de majestade *Emirelmumenin*. Pois não é nome próprio, como tampouco o é Cristianíssimo dos Reis Francos, nem Católico dos Hispânicos. É sabido em quão miseráveis modos os Historiadores concebem aquele nome: Amumin, Amonemin, Miramamolin. Cedreno *Αμερμουμνῶ* 430, 18. *Αμερμνης Ημπρεηλ* isto é, Emirelmumnin Ibrahim. E 450, 16. aquele que chama *Μαμουν*, antes chamara *Αμερμουλω*, 12. *Mumenin* em árabe propriamente significa o que para os gregos é *ὀρθόδοξοι* ou *πιστοί* (fiéis). Não, porém, ceremoniae, como o doutíssimo Leunclávio supôs.

VII Maavvi.] ou *Maavvia*. Há menção dele no livro dos lugares dos Atos dos Apóstolos, entre as obras Hieronimianas, Tomo III. As palavras de lá são estas: *Damasco, cidade nobre da Fenícia, que outrora teve o principado em toda a Síria, e agora é tida como metrópole dos Sarracenos. Daí também o seu rei Maavvias dedicou ali uma famosa Basílica para si e para a sua gente, frequentando os cristãos no entorno a Igreja de João Batista dos cidadãos.* Chama Basílica o que os árabes chamam *Mesgedam* (mesquita). Nas edições lê-se erradamente *Nauuias*. Erasmo considera este opúsculo elegante, erudito e digno de Jerônimo: mas conclui que não é de Jerônimo pelo fato de citar Jerônimo. Devia acrescentar que faz menção de Maavvia o Árabe, que começou a reinar no ano de Cristo DCLXI, cerca de duzentos anos depois do óbito de Jerônimo. Outro Maavvia há, do qual há menção em nossas notas Eusebianas no número MDCCXCIII.

DYNASTIA CHALIPHARUM.] חליפה com ponto áspero, *CHALIPHA*, é vigário. E nada impediria que assim fossem chamados os vigários do prefeito do pretório, se houvessem de ser denominados em árabe. Mas, embora *Naib* signifique o mesmo que *Chalipha*, contudo só os Pontífices foram chamados *Chaliphae*; os Legados, porém, e os que regem províncias em vez dos príncipes, são chamados *Naibin*. Como em *Naib essam*, Legado da Síria. Assim se deve ler em Leão Africano, livro VIII, e não, como está impresso, *Nai Bessan*. Foram chamados pelo nome de *Chaliphae* aqueles que, depois de Muhammed, dominaram, e presidiram tanto às coisas divinas quanto às humanas. Excerptamos esta Crônica daquilo que Abraão Zacuto de Salamanca colheu dos monumentos dos Ismaelitas: e o que se refere aos Árabes, omitido o que pertence aos Cristãos, aqui ajuntamos, tratando da matéria nua e simplesmente, para que ninguém porventura chame de barbárie a simplicidade.

IX Civitati Irak praefuit.] Como entre os gregos Lacedemônia ora se toma pela região, ora pela cidade, assim também aqui Irab é chamada cidade, embora seja região, cuja metrópole é Tauris. Autor: Marco Polo veneziano, livro I, cap. IX. Crisococés, porém, põe duas cidades desta região do Iraque: Cufa, longitude 69, 30, latitude 31, 0; igualmente Wasit, longitude 71, 30, latitude 32, 20. A estas longitudes devem somar-se 10 graus. Sobre Cufa houve menção pouco antes, VI, em Hasen filho de Ali.

IX Primus aedificare coepit urbem Bagded.] O Geógrafo Árabe também diz que foi este Mantzor o fundador da cidade de Bagdá: o qual reedificou aquela amplíssima Selêucia, em cuja vizinhança Plínio escreve que Babilônia em sua época se ia esvaziando dia a dia, e que tinha sido derruída pelas tempestades das guerras, e a chamou Bagdá. A causa do nome me é desconhecida. Zonaras em Teófilo a chama *Βαγδά*, e com o vulgo inábil chama-a Babilônia: *Βαβυλὼν Περσικὴ πόλις μητρόπολις Σελεύκεια καλουμένη* (Babilônia, cidade persa, metrópole, chamada Selêucia). O Geógrafo Árabe coloca-a na confluência do Eufrates e do Tigre. Plínio não permite duvidar, livro V, cap. XXVI, sobre o Eufrates: *E pelo lado esquerdo entra na Mesopotâmia através da própria Selêucia, recebendo o Tigre que corre junto a ela.* Donde consta que erram os que nos seus itinerários escrevem que Bagdá foi reerguida sobre as ruínas de Ctesifonte. Laônico chama-a *Πογδάνης*.

XXIIII Iohannes filius Mafuvia.] O que o vulgo chama Mesuae.

XXX Turcomanni.] Assim chama sempre aqueles que outros chamam Mamelucos. Propriamente *Turcoman*, ou *Turcmen*, é *νομαδικός* (nômade), o qual, como diz Plauto, não tem estábulo fixo. De cuja natureza é a nação donde estes...

English

BOOK THREE.

have been assigned to us. And indeed by some the duration of that kingdom is defined in so many years. But see what we said about it in the year of Yazdegerd, and also in the books *de emendatione temporum*.

DYNASTIA ARABUM SCENITARUM.] You may compare this beginning with the following Dynasty. First, the war-leaders, Dynasts, and masters of the militia after Muhammad the Pseudoprophet were called *Emirelmumenin*, prefects of the Orthodox. Then, because, under the guise of religion, they invaded not only the primacy of the Muhammadan priests but also tyranny, they preferred to be called *Chaliphae*, that is, Vicars. The first *Emirelmumenin* was Abubecher, whom some corruptly call Abukara. When, by his successors, governors were sent into Africa and Spain, those Governors for some time held those regions safe under their dominion, administering justice to them; so that, although they usurped royal authority, and to their power nothing was lacking but the name of king, nevertheless, to remove all suspicion of innovation, they professed to do everything not in their own name, but in the name of the *Emirelmumenin* themselves: until openly they too wished to be called *Emirelmumenin*, and so commanded, and from being deputies became true kings, or mere tyrants. Hence not only all the petty kings of Spain, but also the Africans, were called Dynasts *Emirelmumenin*. Even the King of Morocco and Fez today still adds to his name the majesty-title *Emirelmumenin*. For it is not a proper name, any more than "Most Christian" of the kings of France, or "Catholic" of those of Spain. It is well known in what wretched ways the historians render that name: Amumin, Amonemin, Miramamolin. Cedrenus has *Αμερμουμνῶ* p. 430, 18; *Αμερμνης Ημπρεηλ*, that is, Emirelmumnin Ibrahim, at 450, 16; the one whom he calls *Μαμουν* he had earlier called *Αμερμουλω*, p. 12. *Mumenin* in Arabic properly means what in Greek is *ὀρθόδοξοι* or *πιστοί* (the faithful), and not *ceremoniae*, as the most learned Leunclavius supposed.

VII Maavvi.] or *Maavvia*. Mention of him is found in the book on the places of the Acts of the Apostles, among the Hieronymian works, Tome III. The words there are: *Damascus, a noble city of Phoenicia, which once held the principate of all Syria, and is now reckoned the metropolis of the Saracens. Hence too their king Maavvias dedicated there a famous Basilica for himself and his people, while the Christians round about frequented the Church of John the Baptist of the citizens.* He calls "Basilica" what the Arabs call *Mesgedam* (mosque). In the editions it is wrongly read *Nauuias*. Erasmus considers this little work elegant, learned, and worthy of Jerome, but concludes from it that it is not Jerome's, because it cites Jerome. He should have added that it mentions Maavvia the Arab, who began to reign in the year of Christ DCLXI, about two hundred years after the death of Jerome. There is another Maavvia, mentioned in our Eusebian notes at number MDCCXCIII.

DYNASTIA CHALIPHARUM.] חליפה with rough breathing, *CHALIPHA*, means vicar. And nothing would prevent the deputies of the praetorian prefect from being so called, if they were to be designated in Arabic. But although *Naib* means the same as *Chalipha*, yet only the Pontiffs are called *Chaliphae*; legates, however, and those who govern provinces in place of princes, are called *Naibin*. As in *Naib essam*, Legate of Syria. So it should be read in Leo Africanus, book VIII, and not, as printed, *Nai Bessan*. Those were called by the name *Chaliphae* who, after Muhammad, took possession of affairs, and presided over both divine and human matters. We have excerpted this Chronicle from what Abraham Zacuto of Salamanca collected from the monuments of the Ishmaelites: and the things pertaining to the Arabs, with omission of what pertains to the Christians, we have here gathered, treating the matter nakedly and simply, lest perchance someone should call simplicity barbarism.

IX Civitati Irak praefuit.] As among the Greeks Lacedaemon is taken now for the region, now for the city, so here too Irab is called a city, although it is a region, whose metropolis is Tauris. Authority: Marco Polo the Venetian, book I, ch. IX. Chrysococces, however, places two cities of this region of Iraq: Kufa, longitude 69° 30′, latitude 31° 0′; and likewise Wasit, longitude 71° 30′, latitude 32° 20′. To these longitudes 10 degrees must be added. Of Kufa there was mention a little before, VI, in Hasen son of Ali.

IX Primus aedificare coepit urbem Bagded.] The Arab Geographer also says that this Mantzor was the founder of the city of Bagded: who restored that vast Seleucia, near which Pliny writes that Babylon in his time was being daily emptied, and which had been overthrown by the storms of war, and called it Bagded. The cause of the name is unknown to me. Zonaras in his Theophilus calls it *Βαγδά*, and with the unskilled crowd calls it Babylon: *Βαβυλὼν Περσικὴ πόλις μητρόπολις Σελεύκεια καλουμένη* (Babylon, a Persian city, the metropolis, called Seleucia). The Arab Geographer places it at the confluence of the Euphrates and the Tigris. Pliny leaves no doubt, book V, ch. XXVI, on the Euphrates: *And on the left side it goes into Mesopotamia through Seleucia itself, with the Tigris flowing alongside it joining it.* Whence it is clear that those err who in their itineraries write that Bagded was raised from the ruins of Ctesiphon. Laonicus calls it *Πογδάνης*.

XXIIII Iohannes filius Mafuvia.] Whom the vulgar call Mesuae.

XXX Turcomanni.] So he always calls those whom others call Mamluks. Properly *Turcoman*, or *Turcmen*, is *νομαδικός* (nomadic), one who, as Plautus says, has no fixed stable. Of which kind is the nation whence these...

Latim

LIBER TERTIUS.

nobis assignati sunt. Et quidem tot annorum a quibusdam eius regni tempus definitum est. Sed vide quae de eo in anno Iezdegirdico diximus, & in libris quoque de emend. temp.

DYNASTIA ARABUM SCENITARUM.] Hoc initium cum sequenti Dynastia conferre potes. Primo duces belli, Dynastae, & magistri militiae post Muhammeden Pseudoprophetam dicti sunt Emirelmumenin, praefecti Orthodoxorum. Deinde quia speciei religionis non solum primatum Sacerdotum Muhammedicorum, sed & tyrannidem invaserunt, Chaliphae, id est Vicarii, dici maluerunt. Primus Emirelmumenin fuit Abubecher, quem alii Abukara corrupte vocant. Quum ab eius successoribus rectores in Africam & Hispaniam mitterentur, illi Rectores aliquandiu sub eorum imperio regiones illas tutati sunt, iura illis administrantes; ut quamvis ius regium usurparent, & eorum potentiae nihil praeter nomen regis deesset, tamen ut suspitiones omnes novarum rerum amolirentur, ii omnia non suo, sed ipsorum Emirelmumenin nomine gerere profitebantur: donec palam & ipsi Emirelmumenin se dici & voluerunt, & iusserunt, & ex praepositis veri reges, aut meri tyranni facti sunt. Unde non solum omnes Reguli Hispaniae, sed & Africani quoque Dynastae Emirelmumenin dicti sunt. Rex quoque Maroci & Fessae hodie post nomen suum appellationem maiestatis apponit Emirelmumenin. Non enim est nomen proprium, ut neque Francorum Regum Christianissimus, neque Hispanorum Catholicus. Notum, quam miseris modis illud nomen concipiant Historici, Amumin, Amonemin, Miramamolin. Cedrenus Αμερμουμνῶ 430, 18. Αμερμνης Ημπρεηλ hoc est, Emirelmumnin Ibrahim. Et 450, 16. quem vocat Μαμουν, antea Αμερμουλω vocaverat, 12. Mumenin Arabice proprie est, quod Graecis ὀρθόδοξοι, aut πιστοί. non autem ceremoniae, ut doctissimus Lewnclavius putavit.

VII Maavvi.] vel Maavvia. Istius mentio est in libro locorum Actuum Apostolicorum inter opera Hieronymiana, Tomo III. Verba ex eo haec sunt: Damascus urbs nobilis Phoenices, quae & quondam in omni Syria tenuit principatum, & nunc Saracenorum metropolis perhibetur. Unde & rex eorum Maavvias famosam in ea sibi suaeque genti Basilicam dedicavit, Christianis in circuitu civibus Baptistae Iohannis Ecclesiam frequentantibus. Basilicam vocat, quam Arabes Mesgedam. In editionibus perperam Nauuias legitur. Erasmus hoc opusculum elegans quidem, eruditum, & Hieronymo dignum perhibet: sed Hieronymi non esse ex eo colligit, quod Hieronymum citet. Adiicere debebat, quod Maavviae Arabis meminerit, qui anno Christi DCLXI regnare coepit, ducentis circiter annis post Hieronymi obitum. Alius Maavvia est, cuius in Eusebianis nostris mentio numero MDCCXCIII.

DYNASTIA CHALIPHARUM.] חליפה cum puncto aspero, CHALIPHA, est vicarius. & ita vocari vicarios praefecti praetorii nihil impediret, siquidem Arabice appellandi essent. Sed quum Naib idem sit, quod Chalipha, tamen Pontifices soli dicti sunt Chaliphae, Legati autem & vicem principum Provincias regentes vocantur Naibin. ut Naib essam. Legatus Syriae. Ita legendum apud Leonem Afric. lib. VIII, non, ut excusum est, Nai Bessan. Chalipharum nomine vocati sunt, qui post Muhammedem rerum potiti sunt, qui & divinis & humanis praeessent. Hoc autem Chronicon ex eo excerpsimus, quod Abraham Zacuthi Salmanticensis ex Ismaelitarum monimentis collegit: & ea, quae ad Arabes spectant, omissis iis, quae ad Christianos pertinent, huc coniecimus, nude & simpliciter rem tractantes, ne quis fortasse simplicitatem barbariem vocare velit.

IX Civitati Irak praefuit.] Vt Graecis Lacedaemon modo pro regione, modo pro urbe usurpatur, ita etiam hic Irab dicitur urbs, quae tamen est regio, cuius Tauris est metropolis. Auctor Marcus Polus Venetus lib. I, cap. IX. Chrysococces vero huius regionis Irak duas urbes ponit, Κουφα long. 69, 30. lat. 31. 0. item Ουασιτ long. 71, 30. lat. 32, 20. Istis autem longitudinibus addendi sunt X gradus. De Kupha mentio paulo ante VI in Hasen filio Ali.

IX Primus aedificare coepit urbem Bagded.] Geographus Arabs etiam hunc Mantzor conditorem urbis Bagded fuisse dicit: qui Seleuciam illam amplissimam, cuius vicinitate Babylonem suo aevo in diem exhauriri scribit Plinius, bellorum tempestatibus eversam denuo excitavit, eamque Bagded vocavit. Caussa nominis mihi ignota. Βαγδά vocat Zonaras in Theophilo, eamque cum imperito vulgo Babylonem vocat, Βαβυλὼν Περσικὴ πόλις μητρόπολις Σελεύκεια καλουμένη. Geographus Arabs constituit eam ad confluentes Euphratis, & Tigridis. Plinius dubitare non sinit lib. V, cap. XXVI, de Euphrate: Et parte laeva in Mesopotamiam vadit per ipsam Seleuciam, circa eam praefluenti infusus Tigri. unde constat eos rationem fugere, qui in itinerariis suis scribunt ex ruderibus Ctesiphontis Bagded excitatam fuisse. Laonico Πογδάνης dicitur.

XXIIII Iohannes filius Mafuvia.] Qui vulgo Mesuae.

XXX Turcomanni.] Ita vocat semper, quos alii Mamluchos. Proprie Turcoman, aut Turcmen est νομαδικός, qui stabile stabulum, ut Plautus loquitur, non habet. cuiusmodi est natio, unde

E e isti

Definicoes nesta pagina

EmirelmumeninTítulo árabe que significa 'prefeito dos Ortodoxos' (praefecti Orthodoxorum); título dado primeiro aos chefes militares pós-Muhammed; *Mumenin* em árabe corresponde ao grego *ὀρθόδοξοι* ou *πιστοί* (fiéis), não a 'ceremoniae'.
ChaliphaDo hebraico/árabe חליפה com ponto áspero, significa 'vigário' (vicarius). Aplicado especificamente aos Pontífices que sucederam Muhammed e presidiram às coisas divinas e humanas.
Naib / NaibinTermo árabe equivalente a *Chalipha* em sentido geral, mas usado tecnicamente para os Legados e governadores provinciais que regem em lugar dos príncipes (e.g., *Naib essam* = Legado da Síria).
Turcoman / TurcmenTermo etimologicamente equivalente ao grego *νομαδικός* (nômade), designando aquele que, segundo Plauto, 'não tem estábulo fixo' (stabile stabulum non habet).

Referencias cruzadas

Interna: anno Iezdegirdico (discussão do ano de Yazdegerd, em outra parte da obra) - "Sed vide quae de eo in anno Iezdegirdico diximus"
Externa: De Emendatione Temporum - "& in libris quoque de emend. temp."
Externa: Hieronymus (Pseudo), De locis Actuum Apostolicorum, Tomus III - "Istius mentio est in libro locorum Actuum Apostolicorum inter opera Hieronymiana, Tomo III"
Externa: Cedrenus pp. 430, 450 (e p. 12) - "Cedrenus Αμερμουμνῶ 430, 18..."
Externa: Eusebiana Scaligeri (suas próprias notas a Eusébio), num. MDCCXCIII - "Alius Maavvia est, cuius in Eusebianis nostris mentio numero MDCCXCIII"
Externa: Leo Africanus, lib. VIII - "Ita legendum apud Leonem Afric. lib. VIII, non, ut excusum est, Nai Bessan"
Externa: Abraham Zacuto Salmanticensis, Sefer Yuḥasin (monimenta Ismaelitarum) - "Hoc autem Chronicon ex eo excerpsimus, quod Abraham Zacuthi Salmanticensis ex Ismaelitarum monimentis collegit"
Externa: Marco Polo, lib. I cap. IX - "Auctor Marcus Polus Venetus lib. I, cap. IX"
Externa: Chrysococces, tabulae geographicae - "Chrysococces vero huius regionis Irak duas urbes ponit"
Externa: Plinius, Naturalis Historia V.26 - "Plinius dubitare non sinit lib. V, cap. XXVI, de Euphrate"
Externa: Zonaras, Annales (in Theophilo) - "Βαγδά vocat Zonaras in Theophilo"
Externa: Laonicus Chalcocondyles - "Laonico Πογδάνης dicitur"
Externa: Plautus (provérbio sobre 'stabile stabulum') - "qui stabile stabulum, ut Plautus loquitur, non habet"
Flags de incerteza (pontos para revisao humana)
Notas do tradutor: Esta página é parte do comentário de Scaliger às dinastias árabes, num apêndice cronológico ao Livro III do *Isagogicorum*. O conteúdo é predominantemente filológico-orientalístico, mais que cronológico-técnico: Scaliger discute (1) a etimologia e história do título *Emirelmumenin / Amir al-Mu'minīn*; (2) o título *Chalipha / Khalīfa* e *Naib / Nā'ib*; (3) a localização de Bagdá vs. Selêucia/Ctesifonte, polemizando contra os itinerários medievais que confundem Bagdá com Ctesifonte; (4) a identidade do médico 'Mesue' como Yūḥannā ibn Māsawayh; (5) a etimologia de 'Turcoman'. Scaliger usa fontes notáveis: Cedreno, Zonaras, Laonicus Chalcocondyles, Marco Polo, Chrysococces (tabelas astronômicas bizantinas tardias), Leão Africano, Abraão Zacuto, Plínio. A página não contém eventos astronômicos nem definições propriamente cronológicas — apenas coordenadas geográficas (Cufa, Wasit). A correção textual sugerida (Naib essam, não Nai Bessan, em Leão Africano) é típica do método filológico de Scaliger. Não há divergência explícita com Crusius nesta página.

Encontrou um erro nesta pagina?

Esta traducao e texto-semente gerado por IA - erros sao esperados.

Reportar no GitHub Hypothes.is Como contribuir