Isagogicorum chronologiae canonum · Joseph Scaliger (1606)
Ver scan original (p.317)

Portugues

LIVRO TERCEIRO.

dias 17. 0. 698. Os quais, se forem retraçados retroativamente a partir de 7 de outubro, conduzem a 20 de setembro no referido Ano de Cristo 1598, Judaico 5359, no qual o *nouilunium* caiu naquele mesmo 20 de setembro, feria IV, hora 16. 594, a partir do pôr-do-sol do dia 19. Portanto, embora este *Computus* seja τεχνικὸς (técnico) e não ἱστορικὸς (histórico), todavia — como acima nos lembramos de dizer — os judeus o derivam desde a criação do mundo, embora não esteja mais ligado à criação do mundo do que nossa *Periodus Iuliana* ou a Constantinopolitana. Mas Rabbi Hillel teve isto em mente: que o primeiro ano do ciclo, congruente com o *nouilunium* de sua época, fosse derivado de 24 de setembro, onde Júlio César e Sosígenes haviam estabelecido o equinócio. Hoje o primeiro ano do ciclo judaico afasta-se muito do equinócio. Portanto, deve ser novamente reformado. Daremos um exemplo ilustre disto, que o leitor erudito deve notar com cuidado. Neste ano de Cristo 1604, no qual iniciou o ano judaico 5365 deste *Computus*, o *nouilunium* de Tisri ocorrerá na feria VI, hora 4. 956, segundo o movimento médio da Lua; em Jerusalém, 14 de setembro. E nesse mesmo dia haveria *neomenia Zygonos* não fosse o bissexto deste ano impedi-lo. Mas suponhamos que a *neomenia Zygonos* aí esteja, como estará nos anos seguintes. Concorrerão portanto o equinócio e o *nouilunium* civil. Se, pois, o *Computus* judaico devesse ser reformado — como certamente deve sê-lo por causa do equinócio — então a *Tekupha* e o primeiro ano do ciclo deveriam ser estabelecidos aqui, e a partir deste ano de Cristo 1604 deveria ser instituído o início da restauração. Isto é, a partir do ano de Cristo 1604, dever-se-ia ver quantos dias de προηγήσεως (precessão) se adiantaram de 7 de outubro até 20 de setembro. E como sejam 23 dias, e a igual número de dias correspondam 381 ciclos, surgirão 7239 anos a serem retraçados retroativamente a partir deste ano de 1604. Portanto, este ano de Cristo 1604 seria o ano inicial 7240 desta reformação. Pois a 381 ciclos — ou, o que é o mesmo, a 7239 anos completos — corresponde o caractere 2. 17. 975. E o *nouilunium* de Tisri deste ano de 1604 foi 5. 22. 956. Do qual, se for deduzido o caractere de 7239 anos, a saber 2. 17. 975, restará o *nouilunium* de 7 de outubro 3. 4. 1061, no ano 7058 da *Periodus Iuliana* postulatícia, *Cyclus Solis* 11, letra dominical E. Por conseguinte, o *nouilunium* terá ocorrido na feria III, em 7 de outubro, no ano 49 do Mênis, primeiro Rei da primeira Dinastia dos Egípcios. Devemos portanto dizer que, por essa razão, da criação do mundo ao ano de Cristo se passaram 7258 anos? Isto certamente seria delirar, do mesmo modo que delirram os judeus, que terminam os anos da criação do mundo no *Computus* de Hillel, que é τεχνικὸς (técnico), não ἱστορικὸς (histórico). Vês as causas manifestas deste *Computus* elegantíssimo: cujo início, tendo nós verdadeiramente conjecturado competir ao ano de Cristo 344, depois nossa conjectura foi auxiliada pelo testemunho do judeu que escreveu o *Germen Dauid*. Pois ele situa a idade deste Hillel no ano de Cristo 358, com discrepância de apenas catorze anos. Certamente quem floresceu em 358 podia também escrever em 344. Assim, foi certo, não temerário, nosso juízo. Estas coisas, que disputamos nesta Diatribe, estão acima da capacidade de Clávio e de outros que costumam atacar o que ignoram. E certamente não vejo o que os estudos matemáticos conferiram a Clávio, que é tão infante nestes assuntos, que alguém medianamente versado nas letras humanas as entende melhor do que ele, que durante toda sua vida nada mais tratou senão Matemática. Mas sua inépcia não nos detém mais do que sua κακοήθειαν (malícia) e rusticidade.

**XIX** *Ad initium regni priscorum Chaldaeorum* (Para o início do reino dos antigos Caldeus).] Este início corresponde ao ano 119 de Noé.

**XXI** *Ad initium Regum Thebanorum* (Para o início dos Reis Tebanos).] Ano da idade de Noé 295.

**XXIIII** *Ad initium regni Assyriorum* (Para o início do reino dos Assírios).] Ano da idade de Noé 537.

Mesmo lugar. *ex Africano* (de Africano).] Pois Ctésias dá outra cifra.

**XXV** *Ad diluuium uniuersale* (Para o dilúvio universal).] καθολικὸς κατακλυσμὸς (cataclismo universal) sob Noé. Houve outros μερικοὶ (parciais): como o que houve sob Deucalião na Tessália. Ninguém ignora quanto difere o cômputo dos LXX Intérpretes do mosaico. Moisés, da criação de Adão até o Dilúvio, conta 1656 anos: ou melhor, um a menos, 1655. Os Setenta Anciãos contam 2242, quando na verdade na edição antiga deles eram 2262. A causa de tão manifesta discrepância é que os LXX Intérpretes deliberadamente, nas cinco primeiras gerações, [acrescentaram] cem [anos cada]—

English

BOOK THREE.

days 17. 0. 698. Which, if traced backward from October 7, lead to September 20 in the said Year of Christ 1598, Jewish 5359, in which the *nouilunium* fell on that very September 20, feria IV, hour 16. 594, from sunset of day 19. Therefore, although this *Computus* is τεχνικὸς (technical), not ἱστορικὸς (historical), nevertheless — as we remembered above to say — the Jews derive it from the creation of things, although it is no more tied to the creation of things than our *Periodus Iuliana* or the Constantinopolitan one. But Rabbi Hillel had this in mind: that the first year of the cycle, congruent with the *nouilunium* of his age, should be derived from September 24, where Julius Caesar and Sosigenes had established the equinox. Today the first year of the Jewish cycle has receded far from the equinox. Therefore it must again be reformed. We shall give an illustrious example of this, which the learned reader should note carefully. In this Year of Christ 1604, in which the Jewish year 5365 of this *Computus* began, the *nouilunium* of Tishri will fall on feria VI, hour 4. 956, according to the mean motion of the Moon; at Jerusalem, September 14. And on that same day there would be *neomenia Zygonos* were the bissextile of this year not to prevent it. But let us suppose the *neomenia Zygonos* to be there, as it will be in the following years. Therefore the equinox and the civil *nouilunium* will concur. If then the Jewish *Computus* were to be reformed — as it certainly must be on account of the equinox — then the *Tekupha* and the first year of the cycle should be established here, and from this Year of Christ 1604 the start of the restoration should be set. That is, from the Year of Christ 1604, one would need to see how many days of προηγήσεως (precession) have advanced from October 7 to September 20. And since they are 23, and to as many days correspond 381 cycles, there will arise 7239 years to be traced backward from this year 1604. Therefore this Year of Christ 1604 would be the year 7240 entering this reformation. For to 381 cycles — or, what is the same, 7239 completed years — corresponds the character 2. 17. 975. And the *nouilunium* of Tishri of this year 1604 was 5. 22. 956. From which, if the character of 7239 years be deducted, namely 2. 17. 975, there will remain the *nouilunium* of October 7, 3. 4. 1061, in year 7058 of the postulated *Periodus Iuliana*, *Cyclus Solis* 11, dominical letter E. Consequently the *nouilunium* will have occurred on feria III, October 7, in year 49 of Menes, first King of the first Dynasty of the Egyptians. Should we therefore say that for this reason, from the creation of things to the year of Christ, 7258 years passed? This indeed would be to trifle, just as the Jews trifle, who terminate the years of the creation of things by the *Computus* of Hillel, which is τεχνικὸς (technical), not ἱστορικὸς (historical). You see the manifest causes of this most elegant *Computus*: whose beginning, having truly conjectured to fall in the Year of Christ 344, our conjecture was afterward aided by the testimony of the Jew who wrote *Germen Dauid*. For he places the lifetime of this Hillel in the Year of Christ 358, with a discrepancy of only fourteen years. Certainly one who flourished in 358 could also have written in 344. Thus it was a certain, not rash, judgment of ours. These things which we have argued in this Diatribe are beyond the grasp of Clavius and others who are wont to attack what they do not understand. And certainly I do not see what mathematical studies have conferred on Clavius, who is so infantile in these matters that someone moderately versed in the humanities understands them better than he, who throughout his whole life has treated nothing but Mathematics. But his ineptitude detains us no more than his κακοήθειαν (malice) and rusticity.

**XIX** *Ad initium regni priscorum Chaldaeorum* (To the beginning of the reign of the ancient Chaldeans).] This beginning corresponds to the year 119 of Noah.

**XXI** *Ad initium Regum Thebanorum* (To the beginning of the Theban Kings).] In the year of Noah's age 295.

**XXIIII** *Ad initium regni Assyriorum* (To the beginning of the kingdom of the Assyrians).] In the year of Noah's age 537.

Ibid. *ex Africano* (from Africanus).] For Ctesias gives otherwise.

**XXV** *Ad diluuium uniuersale* (To the universal flood).] καθολικὸς κατακλυσμὸς (universal cataclysm) under Noah. There were others μερικοὶ (partial): such as that under Deucalion in Thessaly. No one is unaware how much the reckoning of the LXX Interpreters differs from the Mosaic. Moses, from the creation of Adam to the Flood, reckons 1656 years: or rather one less, 1655. The Seventy Elders [reckon] 2242, who however in their ancient edition really had 2262. The cause of such manifest discrepancy is that the LXX Interpreters deliberately, in the first five generations, [added] one hundred [years each]—

Latim

LIBER TERTIUS.

dies 17. 0. 698. qui si retro retexantur a VII Octobris, relinquent XX Septembris in dicto Anno Christi 1598, Iudaico 5359, quo nouilunium incidit in ipsam XX Septembris feria IIII, hor. 16. 594, a Sole occidente diei XIX. Quum igitur hic Computus sit τεχνικὸς, non ἱστορικὸς, tamen, quod supra nos meminimus dicere, Iudaei illum a conditu rerum deducunt, quum tamen non magis sit a conditu rerum, quam aut periodus nostra Iuliana: aut Constantinopolitana. Sed hoc habuit in animo Rabbi Hillel, ut primum annum cycli nouilunio sui aeui congruentem deduceret a XXIIII Septembris, ubi Iulius Caesar, & Sosigenes aequinoctium statuerant. Hodie primus annus cycli Iudaici multum recedit ab aequinoctio. Itaque rursus reformandus. Cuius rei illustre dabimus exemplum, quod eruditus lector accurate notet. Hoc anno Christi 1604, quo iniuit Iudaicus huius Computi 5365, nouilunium Tisri Committetur feria VI, hor. 4. 956, secundum medium motum Lunae; Hierosolymis, XIIII Septembris. eademque die esset neomenia Zygonos nisi bisextum huius anni impediret. Sed ponamus neomeniam Zygonos ibi esse, ut in sequentibus annis erit. Concurrent ergo aequinoctium, & nouilunium ciuile. Si igitur reformandus esset Computus Iudaicus, ut certe propter aequinoctium reformandus est; & Tekupha, & primus annus cycli hic statuenda essent, & ab hoc anno Christi 1604 initium instaurationis instituendum. Hoc est, ab anno Christi 1604, videndum esset, quod dies προηγήσεως processerint a VII Octobris, ad XX Septembris. qui quum sint XXIII, & totidem diebus competant cycli CCCLXXXI, consurgent anni 7239 retexendi retro ab hoc anno 1604. Itaque hic annus 1604 Christi esset iniens 7240 huius reformationis. Nam cyclis 381, vel, quod idem est, annis 7239 absolutis competit character 2. 17. 975. & nouilunium Tisri huius anni 1604 fuit 5. 22. 956. de quo si deducatur character annorum 7239, nempe 2. 17. 975, remanebit nouilunium VII Octobris 3. 4. 1061. in periodi Iulianae postulatitiae anno 7058, cyclo Solis 11, litera dominicali E. proinde nouilunium contigerit feria III, Octobris VII, anno XLIX Menis primi Regis primae Dynastiae Aegyptiorum. Itaque dicendum ne propterea fuerit a conditu rerum, ad annum Christi, esse annos 7258? Hoc profecto esset nugari, quemadmodum & Iudaei nugantur, qui annos conditus rerum Computo Hillelis, qui τεχνικὸς est, non autem ἱστορικὸς, terminant. Vides Manifestas caussas huius Computi elegantissimi: cuius quum initium vere coniecerimus in annum Christi 344 competere, postea coniectura nostra adiuta est testimonio Iudaei, qui scripsit Germen Dauid. Illae enim aetatem huius Hillel coniicit in annum Christi 358, quatuordecim annorum tantum discrimine. Sane qui claruit anno 358, potuit & anno 344 scribere. Itaq; certum, non temerarium, fuit iudicium nostrum. Haec, quae in hac Diatriba disputauimus, sunt supra captum Clauij, & aliorum, qui, quae ignorant, carpere solent. Et certe non video quid mathematica studia Clauio contulerint, qui his adeo infans est, ut mediocriter literis humanioribus tinctus haec melius intelligat, quam ille, qui toto vitae suae tempore nihil, praeter Mathematica, tractauit. Sed eius imperitiam non magis, quam κακοήθειαν, & rusticitatem moramur.

XIX Ad initium regni priscorum Chaldaeorum.] Hoc initium congruit anno Noae CIXX.

XXI Ad initium Regum Thebanorum.] Anno aetatis Noae CCXCV.

XXIIII Ad initium regni Assyriorum.] Anno aetatis Noae DXXXVII.

Ibid. ex Africano.] Nam aliter Ctesias.

XXV Ad diluuium uniuersale.] καθολικὸς κατακλυσμὸς sub Noe. Fuerunt alij μερικοὶ: ut qui sub Deucalione in Thessalia. Nemo vero ignorat, quantum intersit inter rationes LXX Interpretum, & Mosaicas. Moses a creato Adam, ad Diluuium, colligit annos MDCLVI: vel potius uno minus 1655. Septuaginta Seniores MMCCXLII, qui tamen reuera ex eorum editione antiquitus fuerunt MMCCLXII. Caussa tam manifestae discrepantiae, quod LXX Interpretes consulto quinque primis generationibus cente-

Definicoes nesta pagina

Computus τεχνικὸς vs ἱστορικὸςScaliger distingue um *Computus* técnico (artificial, construído por convenção astronômica) de um histórico (baseado em registros reais da criação). O cômputo de Hillel, embora apresentado pelos judeus como datando da criação do mundo, é técnico, não histórico.
καθολικὸς κατακλυσμὸς / μερικοὶDistinção entre o dilúvio universal (sob Noé) e dilúvios parciais ou regionais (como o de Deucalião na Tessália).

Referencias cruzadas

Interna: supra (passagem anterior do mesmo livro) - "quod supra nos meminimus dicere"
Externa: Germen David (obra judaica de cronologia, Tsemah David de David Gans, 1592) - "testimonio Iudaei, qui scripsit Germen Dauid"
Externa: Sextus Iulius Africanus, Chronographiae - "ex Africano"
Externa: Ctesias - "Nam aliter Ctesias"
Externa: Christophorus Clavius (polêmica sobre a reforma gregoriana) - "supra captum Clauij... Clauio contulerint"

Eventos astronomicos detectados

other: Nouilunium de Tisri no ano de Cristo 1598 (Judaico 5359), em 20 de setembro, feria IV, hora 16.594 a partir do pôr-do-sol do dia 19. data: Anno Christi 1598, Iudaico 5359, XX Septembris feria IIII fonte: cálculo do próprio Scaliger
other: Nouilunium de Tisri no ano de Cristo 1604, em Jerusalém, 14 de setembro, feria VI, hora 4.956, segundo movimento médio da Lua. Bissexto impede a coincidência com a neomenia Zygonos. data: Anno Christi 1604, XIIII Septembris, feria VI fonte: cálculo do próprio Scaliger
other: Nouilunium calculado retroativamente em 7 de outubro, ano 7058 da Periodus Iuliana postulatícia, com Cyclus Solis 11 e letra dominical E, situado no ano 49 de Mênis, primeiro Rei da primeira Dinastia egípcia. data: in periodi Iulianae postulatitiae anno 7058, cyclo Solis 11, litera dominicali E... anno XLIX Menis primi Regis primae Dynastiae Aegyptiorum fonte: cálculo de Scaliger combinado com a cronologia egípcia de Maneto via Africano/Eusébio
equinox: Equinócio de outono fixado por Júlio César e Sosígenes em 24 de setembro; hoje (1604) deslocado em 23 dias devido à precessão. data: XXIIII Septembris, ubi Iulius Caesar, & Sosigenes aequinoctium statuerant fonte: Sosígenes (calendário juliano)
Flags de incerteza (pontos para revisao humana)
Notas do tradutor: Página densa que combina o final de uma demonstração técnica (cálculo retroativo do nouilunium de Tisri através de 7239 anos / 381 ciclos) com o começo dos comentários lemmáticos sobre tópicos cronológicos (lemmas XIX, XXI, XXIIII, XXV referentes a entradas tabulares anteriores: início dos reinos caldeu, tebano, assírio, e o dilúvio universal). A polêmica final contra Clavius é um dos momentos mais ácidos do Isagogicorum: Scaliger acusa Clavius de incompetência mesmo em sua própria especialidade matemática. A passagem central demonstra que mesmo assumindo a 'reforma' do calendário judaico (alinhando-o ao equinócio atual), o cômputo daria 7258 anos desde a criação — número que Scaliger rejeita como 'nugari' (delirar), reforçando sua tese de que o cômputo de Hillel é técnico, não histórico. A referência ao 'Germen David' (Tsemah David de David Gans, 1592) é importante: Scaliger usa fonte judaica contemporânea para confirmar a datação de Hillel ben Yehuda (358 d.C., que Scaliger ajusta para 344 d.C.). O caractere lunar é dado no formato Scaligeriano: feria.hora.scrupula (e.g. 5.22.956 = feria V, hora 22, 956 partes/scrupula).

Encontrou um erro nesta pagina?

Esta traducao e texto-semente gerado por IA - erros sao esperados.

Reportar no GitHub Hypothes.is Como contribuir