Isagogicorum chronologiae canonum · Joseph Scaliger (1606)
Ver scan original (p.274)

Portugues

CÂNONES ISAGÓGICOS

**V *Metemptosis*.**] A *Enneadecaeteris* Metônica tem 6940 dias. A *Enneadecaeteris* Juliana tem 6939 dias e 18 horas. A diferença é de 6 horas.

**VI *Metemptosis* Lunaris.**] A *Enneadecaeteris* Metônica, como dissemos, tem 6940 dias. A Lunar tem 6939 dias, 16 horas, 595 [partes]. A diferença é de 7 horas, 485 [partes]. Erram, portanto, profundamente os que pensam que a *Enneadecaeteris* de Méton foi o número áureo pascal, e que uma não difere absolutamente da outra, visto que a *Enneadecaeteris* Metônica não foi nem Juliana, como o número áureo, e a Clauiana não foi Lunar, do tipo que são as judaicas e a nossa. Após uma *Periodus Calippica* completa, a *epocha* Metônica retarda em um dia em relação à juliana. Erra, portanto, na *metemptosis*.

**CÂNONES.**

**1. CÂNONE. ADVERTÊNCIA.**] No catálogo dos meses Harpaleus, que é a primeira tabela deste capítulo, colocamos as *neomeniae* tais como deviam ser, se o *nouilunium* tivesse caído na *neomenia* de Gamelion. Como isto não é possível, conforme demonstramos mais extensamente, prescrevemos que dois [dias] devem sempre ser acrescentados pela regra perpétua, cujas razões procura na própria Diatribe que demos sobre essa Tabela.

**CÂNONE V. ESCÓLIO.**] Neste Escólio mostra-se que a Lua faltou no quinto dia sobre dez de Posideon da pritania, na noite XV do mês Metônico, cuja *neomenia* caiu em IX de Dezembro, não, como a razão postulava, em VIII. Pois a *epacta* corrigida daquele ano foi XIII, a qual está exatamente diante do VIII de Dezembro, porque, embora o primeiro *nouilunium* do ciclo Metônico tenha sido tomado a partir do XIII de Scirrhophorion, XV de Julho, reta e ordenadamente, como as razões do astro postulavam, todavia, por causa da alternância dos meses plenos e cavos, frequentemente interrompida pela continuação de dois plenos, é necessário que as *neomeniae* se cometam ora mais cedo, ora mais tarde. Que ele estabeleceu corretamente a primeira *neomenia*, mostra-o a *epacta* XI diante de XV de Julho. Pois o *nouilunium* de Nisan naquele ano foi em XIX de Março, feria VI, onde a mesma *epacta* é XI. No primeiro ano da guerra do Peloponeso, o Sol faltou em III de Agosto, onde a *epacta* tanto equável quanto corrigida é XXII, no sexto [dia] de Hekatombaion crescente, na *neomenia* da pritania de Metageitnion. Entende a pritania Metônica. Pois era o segundo ano do primeiro ciclo Metônico. Novamente, no ano VII da guerra do Peloponeso, a Lua faltou em IX de Outubro, no quinto [dia] de Boedromion crescente, na quinta sobre dez pritania. *Epacta* tanto equável quanto ajustada XXV. II, que está diante de XV de Setembro. Enfim, no mesmo ano oitavo, o Sol faltou em XXI de Março, no sexto [dia] de Anthesterion mediante, na *neomenia* da pritania. Onde a *epacta* IX é tanto equável quanto corrigida. Vês, portanto, que nossas *epactae* concordam com a razão do Sol, e a primeira *Enneadecaeteris* Metônica concorda com nossas *epactae*. No último ano peloponésio, o Sol faltou em III de Setembro, com *epacta* tanto equável quanto corrigida XX, a qual está diante do próprio dia III de Setembro, no terceiro [dia] de Metageitnion mediante, no [dia] velho-e-novo da pritania de Metageitnion. Aqui a razão da segunda *Enneadecaeteris* Metônica claudica, porque o Metagitnion da pritania é pleno, quando devia ser cavo. Vês a constância de nosso método. Nem aqui há monstros de *epactae* negras e rubras, e colégios de *Epactae*, como na edição do ano Clauiano. Toda a doutrina da *Enneadecaeteris* Metônica é, contudo, muito necessária, e seu uso vai do ano que precedeu o primeiro [ano] da guerra do Peloponeso, com número áureo VII, até o primeiro ano do império de Alexandre Magno, com número áureo XIIII, intervalo este de 103 anos, durante o qual quase todos os decretos foram feitos sob este ciclo Metônico das pritanias, e três exemplos de eclipses lunares são referidos por Ptolomeu aos meses das pritanias Metônicas. Desde o império de Alexandre em diante, até a morte de Augusto, quando o ano juliano aboliu os meses de trinta dias, a *Periodus Calippica* das pritanias prevaleceu sempre por toda a Grécia, e por onde quer que as armas vitoriosas dos Macedônios na Ásia avançaram até os confins da Índia. O decreto dos Atenienses, emitido em favor de Hircano, Etnarca dos Judeus, foi marcado pelos meses populares macedônicos e pelas pritanias Calípicas. "Sob o pritano e sacerdote Dionísio, filho de Asclepíades, no quinto dia decrescente do mês Panemos, foi entregue aos generais o decreto dos Atenienses, sendo arconte Agatocles; foi secretário Eucles, filho de Menandro, de Halimusa, no décimo primeiro [dia] da pritania de Munychion." Aqui há duas coisas a notar: primeiro, que a *Periodus Calippi* tinha meses populares macedônicos, e pritanias áticas — para que conste, também por isso, que os Atenienses obedeciam aos Macedônios, visto que seus magistrados aceitaram os meses populares dos Macedônios. Em segundo lugar, que aquele ano foi o segundo da *Tetraeteris* Ática, no qual a *neomenia* da pritania de Munychion foi colocada no XVI de Munychion popular, que aqui se chama Panemos. Pois se foi sexto sobre dez de Panemos a *neomenia* da pritania de Munychion, então o quinto decrescente foi o décimo primeiro da pritania. Aqui novamente vês a constância da *Tetraeteris* Ática, e a confiabilidade de nosso método. Nisto, porém, diferem os meses Calípicos dos Metônicos e Harpaleus: que em Calipo intercala-se Scirrhophorion, mas em Harpalo e Méton, segundo o costume antigo, Posideon. Ademais, as *neomeniae* Metônicas não podem ser detectadas sem caracterismo, porque elas não [continua: são]

English

ISAGOGIC CANONS

**V *Metemptosis*.**] The Metonic *Enneadecaeteris* is 6940 days. The Julian *Enneadecaeteris* is 6939 days, 18 hours. The difference is 6 hours.

**VI Lunar *Metemptosis*.**] The Metonic *Enneadecaeteris*, as we said, is 6940 days. The Lunar one is 6939 days, 16 hours, 595 [parts]. The difference is 7 hours, 485 [parts]. Therefore those greatly err who think that the *Enneadecaeteris* of Meton was the Paschal Golden Number, and that one does not differ in the slightest from the other, since the Metonic *Enneadecaeteris* was neither Julian, like the Golden Number, nor Clauian, nor Lunar, of the kind that the Jewish ones and ours are. After one complete *Periodus Calippica*, the Metonic *epocha* lags one day behind the Julian. Therefore it errs in *metemptosis*.

**CANONS.**

**1. CANON. NOTICE.**] In the table of Harpalean months, which is the first table of this chapter, we placed the *neomeniae* such as they ought to be, if the *nouilunium* had fallen on the *neomenia* of Gamelion. Since this is impossible, as we have shown more fully, we prescribed that two [days] are always to be added by a perpetual rule, the reasons for which seek in the Diatribe which we gave on that Table.

**CANON V. SCHOLION.**] In this Scholion the Moon is shown to have been eclipsed on the fifteenth day of Posideon of the prytany, on night XV of the Metonic month, whose *neomenia* fell on IX December, not, as reckoning required, on VIII. For the corrected *epacta* of that year was XIII, which indeed stands opposite VIII December, because although the first *nouilunium* of the Metonic cycle was taken from XIII Scirrhophorion, XV July, rightly and orderly, as the reckonings of the heavenly body required, nevertheless, on account of the alternation of full and hollow months, often interrupted by the continuation of two full ones, it is necessary that *neomeniae* sometimes occur earlier, sometimes later. That he correctly established the first *neomenia* is shown by *epacta* XI opposite XV July. For the *nouilunium* of Nisan in that year was on XIX March, feria VI, where the same *epacta* is XI. In the first year of the Peloponnesian War, the Sun was eclipsed on III August, where the *epacta*, both equable and corrected, is XXII, on the sixth day of waxing Hekatombaion, on the *neomenia* of the prytany of Metageitnion. Understand the Metonic prytany. For it was the second year of the first Metonic cycle. Again, in the seventh year of the Peloponnesian War, the Moon was eclipsed on IX October, on the fifth day of waxing Boedromion, on the fifteenth prytany. *Epacta* both equable and adjusted XXV. II, which stands opposite XV September. Finally, in the same eighth year, the Sun was eclipsed on XXI March, on the sixth day of waning Anthesterion, on the *neomenia* of the prytany. Where *epacta* IX is both equable and corrected. Therefore you see that our *epactae* agree with the reckoning of the Sun, and the first Metonic *Enneadecaeteris* agrees with our *epactae*. In the last Peloponnesian year, the Sun was eclipsed on III September, with *epacta* both equable and corrected XX, which stands opposite the very day III September, on the third day of waning Metageitnion, on the old-and-new day of the prytany of Metageitnion. Here the reckoning of the second Metonic *Enneadecaeteris* limps, because the Metageitnion of the prytany is full, when it ought to have been hollow. You see the consistency of our method. Nor are there here monsters of black and red *epactae*, and colleges of *Epactae*, as in the Clauian edition of the year. The whole doctrine of the Metonic *Enneadecaeteris*, however, is most necessary, and its use extends from the year preceding the first [year] of the Peloponnesian War, with golden number VII, to the first year of the empire of Alexander the Great, with golden number XIIII, an interval which is 103 years, during which nearly all decrees were made under this Metonic cycle of prytanies, and three examples of lunar eclipses are referred by Ptolemy to the months of the Metonic prytanies. From the empire of Alexander onward, until the death of Augustus, when the Julian year abolished the thirty-day months, the Calippic *Periodus* of prytanies always prevailed throughout all Greece, and wherever the victorious arms of the Macedonians in Asia advanced to the borders of India. The decree of the Athenians, issued in favor of Hyrcanus, Ethnarch of the Jews, was marked by the popular Macedonian months and the Calippic prytanies. "Under the prytanis and priest Dionysius son of Asclepiades, on the fifth waning day of the month Panemos, the decree of the Athenians was delivered to the generals, in the archonship of Agathocles; Eucles son of Menander of Halimous was secretary, on the eleventh day of the prytany of Munychion." Here two things are to be noted: first, that the *Periodus Calippi* had popular Macedonian months and Attic prytanies — so that it may be established also from this that the Athenians obeyed the Macedonians, since their magistrates accepted the popular months of the Macedonians. Second, that that year was the second of the Attic *Tetraeteris*, in which the *neomenia* of the prytany of Munychion was placed on the XVI of popular Munychion, which here is called Panemos. For if the sixteenth of Panemos was the *neomenia* of the prytany of Munychion, then the fifth waning was the eleventh of the prytany. Here again you see the consistency of the Attic *Tetraeteris*, and the reliability of our method. The Calippic months differ from the Metonic and Harpalean ones in this: that in Calippus Scirrhophorion is intercalated, but in Harpalus and Meton, according to the ancient custom, Posideon. Moreover, the Metonic *neomeniae* cannot be detected without a characterism, because they are not [continued: ...]

Latim

CANONVM ISAGOGICORVM

V Μετέμπτωσις.] Enneadecaeteris Metonica dierum 6940. Enneadecaeteris Iuliana dierum 6939. hor. 18. Differentia hor. VI.

VI Μετέμπτωσις Lunaris.] Enneadecaeteris Metonica, ut diximus, dierum 6940. Lunaris dierum 6939. hor. 16. 595. Differentia horae 7. 485. Multum igitur falluntur, qui Enneadecaeterida Metonis numerum aureum Paschalem fuisse, neque hilum alteram ab altera differre putant, quum Enneadecaeteris Metonica neque Iuliana, ut aureus numerus, & Clauiana, neque Lunaris fuerit, cuiusmodi sunt Iudaicae, & nostrae. Post unam Periodum Calippicam vertentem uno die Metonica epocham Iulianam moratur. Peccat ergo μετεμπτώσει.

CANONES.

1 CANON. MONITVM.] In Laterculo mensium Harpaleorum, quae est prima huius Capitis Tabula, posuimus neomenias, quales esse oportebat, si nouilunium in neomeniam Gamelionos incidisset. Quia hoc non potest, ut fusius docuimus, duo semper per regulam perpetuam addenda esse praecepimus, cuius rei caussas pete ex ipsa Diatriba, quam super ea Tabula dedimus.

CANON V. SCHOLION.] In hoc Scholio Luna ostenditur defecisse πέμπτῃ ἐπὶ δέκα Ποσιδεῶνος Πρυτανείας, XV nocte mensis Metonici, cuius neomenia incidit in IX Decembris, non, ut ratio postulabat, in VIII. Epacta enim castigata illius anni fuit XIII, quae sane est e regione VIII Decemb. propterea quod quanuis primum nouilunium Metonici cycli sumptum est a XIII Scirrhophorionos, XV Iulij, recte atque ordine, ut rationes sideris postulabant, tamen propter mensium alternationem plenorum & cauorum saepe continuatione duorum plenorum interruptam, neomenias nunc citius, nunc serius committi necesse est. Quod autem recte neomeniam primam statuerit, docet Epacta XI e regione XV Iulij. Nam nouilunium Nisan eo anno fuit XIX Martij, feria VI, ubi eadem epacta XI. Anno primo belli Peloponnesiaci defecit Sol III Augusti. ubi epacta XXII tam aequabilis, quam castigata, Ἐκαμβαιῶνος ἕκτῃ ἱσταμένῃ, νεομηνίᾳ Μεταγειτνιῶνος πρυτανείας. intellige πρυτανείαν Μετωνικήν. erat enim annus secundus primi cycli Metonici. Rursus anno VII belli Peloponnesiaci Luna defecit Octobris IX, Βοηδρομιῶνος πέμπτῃ ἱσταμένῃ, πέμπτῃ καὶ δεκάτῃ πρυτανείας. Epacta tam aequabili, quam aequata XXV. II, quae est e regione XV Septembris. Denique eodem anno octauo Sol defecit XXI Martij, Ἀνθεστηριῶνος ἕκτῃ μεσοῦντος, νεομηνίᾳ πρυτανείας. ubi epacta IX tam aequabilis, quam castigata. Itaque vides epactas nostras cum ratione Solis, & enneadecaeterida primam Metonicam cum epactis nostris conuenire. Anno ultimo Peloponnesiaco Sol defecit III Septembris, epacta tam aequabili, quam castigata XX, quae est e regione ipsius diei III Septembris, Μεταγειτνιῶνος τρίτῃ μεσοῦντος, Μεταγειτνιῶνος πρυτανείας ἕνῃ καὶ νέᾳ. hic ratio Metonicae enneadecaeteridos secundae claudicat, quia Metagitnion πρυτανείας est plenus, qui debebat esse cauus. Vides constantiam methodi nostrae. Neque hic sunt monstra epactae nigrae & rubrae, & collegia Epactarum, ut in editione anni Clauiani. Omnis autem doctrina Enneadecaeteridos Metonicae pernecessaria est, eiusque usus est ab anno, qui antecessit primum belli Peloponnesiaci, aureo numero VII, ad annum primum imperij Alexandri Magni, aureo numero XIIII, quo interuallo, quod est annorum CIII, omnia fere psephismata sub hoc cyclo πρυτανείας Metonico facta sunt, & tria exempla defectionum Lunarium a Ptolemaeo ad menses prytanias Metonicos referuntur. Ab imperio autem Alexandri deinceps, usque ad excessum Augusti, quo tempore annus Iulianus menses τριακονθημέρους aboleuit, obtinuit semper periodus Calippica πρυτανείας per totam Graeciam, & quacunque victricia arma Macedonum in Asia, ad fines usque Indiae peruaserunt. Decretum Atheniensium in gratiam Hyrcani Iudaeorum Ethnarchae emissum mensibus popularibus Macedonum, πρυτανείας vero Calippicis signatum est. Ἐπὶ πρυτανέως καὶ ἱερέως Διονυσίου τοῦ Ἀσκληπιάδου, μηνὸς Πανήμου πέμπτῃ ἀπιόντος, ἐπεδόθη τοῖς στρατηγοῖς ψήφισμα Ἀθηναίων, ὅτι Ἀγαθοκλέους ἄρχοντος, Εὐκλῆς Μενάνδρου Ἀλιμούσιος ἐγραμμάτευε, Μουνυχιῶνος ἑνδεκάτῃ τῆς πρυτανείας. Vbi duo notanda; prius periodum Calippi habuisse menses populares Macedonicos, πρυτανείας Atticos: ut ex hoc quoque Athenienses Macedonibus paruisse constet, quod eorum magistratus menses populares Macedonum acceperint. Alterum, eum annum fuisse Tetraeteridos Atticae secundum, in quo neomenia Μουνυχιῶνος πρυτανείας collocata est in XVI Munychionos popularis, qui hic dicitur Panemos. Quod si ἕκτῃ ἐπὶ δέκα Πανήμου fuit νεομηνία Μουνυχιῶνος πρυτανείας, ergo πέμπτῃ φθίνοντος fuit ἑνδεκάτῃ πρυτανείας. Vbi iterum vides constantiam Tetraeteridos Atticae, & fidem methodi nostrae. Hoc autem differunt menses Calippici a Metonicis, & Harpaleis, quod Calippo Scirrhophorion intercalatur, Harpalo & Metoni prisco more Posideon. Porro neomeniae Metonicae sine characterismo deprehendi non possunt, propterea quod ea no[n] sunt

Definicoes nesta pagina

Metemptosis (Lunaris vs Solaris)A *metemptosis* lunar diferencia-se da solar: a *Enneadecaeteris* Metônica tem 6940 dias, enquanto a Lunar tem 6939d 16h 595 partes, com diferença de 7h 485 partes. Após um *Periodus Calippicus* completo, a *epocha* Metônica retarda um dia em relação à juliana.

Referencias cruzadas

Interna: Diatriba super Tabula mensium Harpaleorum (huius operis) - "cuius rei caussas pete ex ipsa Diatriba, quam super ea Tabula dedimus"
Interna: supra (huius capitis Tabula prima) - "In Laterculo mensium Harpaleorum, quae est prima huius Capitis Tabula"
Externa: Ptolemaeus, Almagestum (catalogus eclipsium) - "tria exempla defectionum Lunarium a Ptolemaeo ad menses prytanias Metonicos referuntur"
Externa: Decretum Atheniensium pro Hyrcano Iudaeorum Ethnarcha (Iosephus, Antiq. Iud. XIV) - "Decretum Atheniensium in gratiam Hyrcani Iudaeorum Ethnarchae emissum"
Externa: editio anni Clauiani (Christophorus Clauius, calendario gregoriano) - "ut in editione anni Clauiani"

Eventos astronomicos detectados

lunar_eclipse: Eclipse lunar no quinto dia sobre dez (15º) de Posideon da pritania, noite XV do mês Metônico; *neomenia* em IX Dezembro (em vez de VIII como exigiria a razão); *epacta* corrigida XIII data: πέμπτῃ ἐπὶ δέκα Ποσιδεῶνος Πρυτανείας, IX Decembris fonte: Ptolomeu (referido implicitamente)
solar_eclipse: Eclipse solar no primeiro ano da Guerra do Peloponeso, em III de Agosto; sexto dia de Hekatombaion crescente, *neomenia* da pritania de Metageitnion; segundo ano do primeiro ciclo Metônico; *epacta* XXII data: Anno primo belli Peloponnesiaci, III Augusti, Ἑκατομβαιῶνος ἕκτῃ ἱσταμένῃ fonte: Tucídides / Ptolomeu
lunar_eclipse: Eclipse lunar no ano VII da Guerra do Peloponeso, em IX Outubro; quinto dia de Boedromion crescente, 15ª pritania; *epacta* XXV data: Anno VII belli Peloponnesiaci, Octobris IX, Βοηδρομιῶνος πέμπτῃ ἱσταμένῃ fonte: Tucídides / Ptolomeu
solar_eclipse: Eclipse solar no ano VIII (mesmo ano), em XXI Março; sexto dia de Anthesterion mediante, *neomenia* da pritania; *epacta* IX data: eodem anno octauo, XXI Martij, Ἀνθεστηριῶνος ἕκτῃ μεσοῦντος fonte: Ptolomeu
solar_eclipse: Eclipse solar no último ano da Guerra do Peloponeso, em III Setembro; terceiro dia de Metageitnion mediante, dia velho-e-novo da pritania de Metageitnion; *epacta* XX. Aqui Scaliger nota que sua reconstrução da segunda *Enneadecaeteris* Metônica 'claudica' porque Metageitnion deveria ser cavo mas é data: Anno ultimo Peloponnesiaco, III Septembris, Μεταγειτνιῶνος τρίτῃ μεσοῦντος fonte: Ptolomeu
Flags de incerteza (pontos para revisao humana)
Notas do tradutor: Página 242 (numeração impressa: 242, sequencial 274). Trata-se de uma página densa de comentário ao Cânone V, com extensa argumentação cronológico-astronômica. Scaliger demonstra a coerência de seu sistema de *epactae* via quatro eclipses datados com precisão ática (meses, pritanias, dias) e julianos. O ponto polêmico central é distinguir *Enneadecaeteris* Metônica histórica (real, dos decretos atenienses, com 6940 dias) da computística pascal medieval (Clauiana, Juliana). Crítica implícita ao calendário gregoriano de Clavius ('editio anni Clauiani', 'monstra epactae nigrae & rubrae, & collegia Epactarum'). Importante referência epigráfica ao decreto pró-Hircano (cf. Josefo, Ant.Jud. XIV.149-155). A datação interna 'a aureo numero VII ad XIV' = 432 a.C. a 330 a.C. (intervalo de 103 anos), o que confere com cronologia padrão. Termos gregos preservados em transliteração quando relevante para o argumento técnico.

Encontrou um erro nesta pagina?

Esta traducao e texto-semente gerado por IA - erros sao esperados.

Reportar no GitHub Hypothes.is Como contribuir