Isagogicorum chronologiae canonum · Joseph Scaliger (1606)
Ver scan original (p.214)

Portugues

182 — DOS CÂNONES ISAGÓGICOS

…tem o sentido dos estudos humanísticos. Sobre a *Dodecaeteris* genetlíaca existe um trecho extraído da *Dodecaeteris* de Orfeu — ou, mais provavelmente, de Onomácrito:

«Vem agora, abrindo-me ouvidos puros,
E escuta toda a ordem que o demônio determinou
a partir de uma única noite e de um único dia.»

Isto se refere ao horóscopo noturno ou diurno. Pois aquela *Dodecaeteris* de Onomácrito é verdadeiramente genetlíaca, da qual obra existe também outro testemunho não menos ilustre:

«Será depois um varão ou príncipe, ou tirano,
ou rei, aquele que então alcançar o céu elevado.»

É, com efeito, um *apotelesma* genetlíaco, pelo qual o caldeu prediz que aquele que nascer sob tal horóscopo será futuro Rei, Tirano ou Dinasta. Não é, pois, obscuro por que aquela obra de Onomácrito recebeu o título de *Dodecaeteris*. Ademais, os Japoneses chamam-no não *Schaichum* nem *Scheichum*, mas *Scheichium* ou *Cheichium*. No ano de Cristo MDXCVI Taico, ou Taicosama, rei de toda a ilha do Japão, emitiu um edito a 20 de dezembro, isto é, 10 de dezembro juliano, cujas palavras são: *No ano primeiro de Cheichi, ao décimo da undécima Lua*. De fato, 20 de dezembro juliano era o décimo dia da Lua. Disto aprendemos três coisas: primeiro, que *Scheich*, em vez de *Scheichun*, designa τὴν δωδεκαετηρίδα (a *Dodecaeteris*); segundo, que, sendo a Lua de dezembro a undécima, manifesta-se que o início do ano se conta a partir da Lua de fevereiro, o que já demonstramos acima; terceiro e último, que aquele que era o nono ano da *Dodecaeteris* na restante Índia é o primeiro entre os japoneses — de modo que necessariamente a *Dodecaeteris* japonesa antecipa a indiana em quatro anos, a menos que haja erro na nota do número, o que não duvido. Quem quiser ler o edito inteiro busque-o na história dos 26 Crucificados no Japão, entre os quais 9 eram Capuchinhos. Refuta-se ainda o erro daquele que registrou em letras a embaixada chinesa ao rei do Japão Taicosama, ocorrida no mesmo ano. Diz, com efeito, que 21 de outubro, isto é, 11 de outubro juliano, foi a *neomenia* da oitava Lua. Pois, se no mesmo ano a Lua de dezembro foi a undécima, como pode caber a outubro a oitava como nova?

XII *Hebdomas annalis*] A primeira *hebdomas* anual, em cujo sétimo ano descansava a terra, começou no primeiro ano de γεωργίας (cultivo), não no ano da entrada dos filhos de Israel na terra prometida — que era o ano da morte de Moisés, quadragésimo do Êxodo, como certos cabeças-ocas adivinham. Mas no quadragésimo sétimo do Êxodo, como dissemos, começou a primeira *Hebdomas*, no ano 3263 da *Periodus Iuliana*, do mundo 2500, da Era Judaica atual 2211 — o que se demonstra plenamente a partir de Ezequiel 29,17, onde o décimo ano de Sedequias é o vigésimo sétimo *Iobel* (Jubileu), justamente a partir do quadragésimo sétimo do Êxodo, não do quadragésimo, como pretendem os obstinados, em cuja opinião não há demonstração nem razão alguma. Certamente que os Hebreus gastaram sete anos na conquista da terra, exige-o a razão e atestam-no todos os judeus, tanto antigos quanto recentes. Mas estes οἰησίσοφοι (sábios na própria opinião) começam a *Hebdomas* da posse da terra a partir do tempo em que ainda não possuíam terra alguma. Que se pode dizer mais tolo? E, contudo, o invento lhes apraz. Daí aquele trigésimo ano, mencionado logo no início de Ezequiel, é entendido por eles como referente ao Jubileu. Mas como o décimo ano de Sedequias seria o vigésimo sétimo, se o quinto da mesma Sedequias é o trigésimo? Quem conterá o riso?

XIII *Terminus Paschalis*] Não em vão se acrescentou na definição tanto sobre o mês Pascal quanto sobre o século de Constantino. Sobre o mês Pascal, para diferenciá-lo do judaico, o qual, devido às translações da *neomenia* de Tisri, completa a *neomenia* ora mais tarde, ora mais cedo. Sobre o século de Constantino, devido à 14ª Lua, que naquele século era verdadeiramente a 14ª, mas no tempo de Dionísio Exíguo, devido à προήγησιν σεληνιακήν (precessão lunar), já não era a 14ª, mas a 15ª. Donde o *Terminus Paschalis* é chamado pelos Gregos πανσέληνος (lua cheia). Ambrósio, na Epístola 83, escreve que os Padres Nicenos não apenas dirigiram os *Termini Paschales* à *Enneadecaeteris*, mas também foram autores tanto da coisa quanto do nome. Suas palavras são: «Os quais, reunindo-se ao sínodo de Niceia, e entre aqueles tão verdadeiros quanto admiráveis Decretos da fé, ainda além da já celebrada solenidade, em assembléia de peritíssimos calculadores, recolheram a razão de dezenove anos e quase constituíram um certo círculo, do qual nascesse o exemplar para todos os demais. Este círculo chamaram *Enneadecaeteris*.» Mas nem aqueles primeiros Padres instituíram e nomearam a *Enneadecaeteris*, pois muitos séculos antes Méton a havia excogitado e nomeado. Depois, tampouco foram os primeiros a instituir a *Enneadecaeteris* Pascal, visto que no primeiro ano de Diocleciano ela foi instituída por Anatólio, que floresceu sob Probo e no início de Diocleciano. Este escrevia assim em seus Cânones Pascais: «Tem-se, pois, no primeiro ano a *neomenia* do primeiro mês, a qual é princípio de toda a *Enneadecaeteris* segundo os egípcios: a 26 de Famenoth; e segundo os meses dos Macedônios, a 22 de Dystros.» Vês que já no tempo do imperador Probo havia uso da *Enneadecaeteris* Pascal, cuja primeira *neomenia*…

English

182 — OF THE ISAGOGIC CANONS

…has the sense of humane studies. Concerning the genethliacal *Dodecaeteris* there exists a passage from the *Dodecaeteris* of Orpheus — or rather of Onomacritus:

"Come now, opening pure ears for me,
And hear the whole order which the daemon has determined
From one single night and from one single day alike."

This refers to the nocturnal or diurnal horoscope. For that *Dodecaeteris* of Onomacritus is truly genethliacal, from which work there also exists another no less illustrious testimony:

"There shall again be a man, or prince, or tyrant,
Or king, who at that time shall reach the lofty heaven."

It is, indeed, a genethliacal *apotelesma*, by which the Chaldaean predicts that he who is born under such a horoscope shall be a future King, Tyrant, or Dynast. It is therefore not obscure why that work of Onomacritus was inscribed with the title *Dodecaeteris*. Moreover, the Japanese call him not *Schaichum*, nor *Scheichum*, but *Scheichium* or *Cheichium*. In the year of Christ 1596 Taico, or Taicosama, king of the entire island of Japan, issued an edict on 20 December, that is, 10 December Julian, whose words are: *In the first year of Cheichi, on the tenth of the eleventh Moon*. Indeed, 20 December Julian was the tenth day of the Moon. From which we learn three things: first, that *Scheich*, instead of *Scheichun*, denotes τὴν δωδεκαετηρίδα (the *Dodecaeteris*); second, that since the December Moon is the eleventh, it is manifest that the year's beginning is reckoned from the February Moon, which we have already demonstrated above; third and last, that what was the ninth year of the *Dodecaeteris* in the rest of India is the first among the Japanese — so that the Japanese *Dodecaeteris* must necessarily anticipate the Indian one by four years, unless there be an error in the numerical notation, which I do not doubt. Whoever wishes to read the entire edict, let him seek it from the history of the 26 Crucified in Japan, among whom 9 were Capuchins. Furthermore, the error of him who set down in letters the Chinese embassy to Taicosama king of Japan, which occurred in the same year, is refuted. For he says that 21 October, that is, 11 October Julian, was the *neomenia* of the eighth Moon. For if in the same year the December Moon was the eleventh, how can the eighth as new fall in October?

XII *Hebdomas annalis*] The first annual *hebdomas*, in whose seventh year the land rested, began in the first year of γεωργίας (cultivation), not in the year of the entry of the children of Israel into the promised land — which was the year of Moses' death, the fortieth of the Exodus, as certain hare-brained men divine. But in the forty-seventh of the Exodus, as we have said, the first *Hebdomas* began, in year 3263 of the *Periodus Iuliana*, of the world 2500, of the present Jewish Era 2211 — which is plainly demonstrated from Ezekiel 29:17, where the tenth year of Zedekiah is the twenty-seventh *Iobel* (Jubilee), namely from the forty-seventh of the Exodus, not from the fortieth, as the stiff-necked maintain, in whose opinion there is no demonstration nor any rational ground. Certainly that the Hebrews spent seven years in the conquest of the land, both reason demands and all the Jews, both ancient and recent, attest. But these οἰησίσοφοι (self-styled wise men) begin the *Hebdomas* of land-possession from the time when they possessed no land at all. What can be said more foolish? And yet the fiction pleases them. Hence that thirtieth year mentioned at the very beginning of Ezekiel is by them understood as referring to the Jubilee. But how can the tenth year of Zedekiah be the twenty-seventh, if the fifth of the same Zedekiah is the thirtieth? Who could refrain from laughter?

XIII *Terminus Paschalis*] Not in vain was it added in the definition both concerning the Paschal month and concerning the age of Constantine. Concerning the Paschal month, to distinguish it from the Jewish one, which, owing to the translations of the *neomenia* of Tishri, completes the *neomenia* now later, now earlier. Concerning the age of Constantine, on account of the 14th Moon, which in that age was truly the 14th, but in the time of Dionysius Exiguus, on account of the προήγησιν σεληνιακήν (lunar precession), was no longer the 14th, but the 15th. Whence the *Terminus Paschalis* is called by the Greeks πανσέληνος (full moon). Ambrose, in Epistle 83, writes that the Nicene Fathers not only directed the *Termini Paschales* to the *Enneadecaeteris*, but were also the authors of both the thing and the name. His words are: "Those gathering at the Council of Nicaea, and among those decrees of faith as true as they were admirable, beyond the already celebrated solemnity, with the most expert calculators assembled, gathered the reckoning of nineteen years, and as it were established a certain cycle, from which an example might be generated for all the rest. This cycle they called *Enneadecaeteris*." But neither did those first Fathers found and name the *Enneadecaeteris*, since many ages earlier Meton had devised and named it. Furthermore, neither were they the first to institute a Paschal *Enneadecaeteris*, since in the first year of Diocletian it had been instituted by Anatolius, who flourished under Probus and at the beginning of Diocletian. He thus wrote in his Paschal Canons: "Thus then in the first year is the *neomenia* of the first month, which is the beginning of the whole *Enneadecaeteris* according to the Egyptians: on the 26th of Phamenoth; and according to the months of the Macedonians, on the 22nd of Dystros." You see that already in the times of Emperor Probus the Paschal *Enneadecaeteris* was in use, whose first *neomenia*…

Latim

CANONVM ISAGOGICORVM

sensum humaniorum studiorum habet. De Genethliaca Dodecaeteride extat locus ex Dodecaeteride Orphei; sive potius Onomacriti:

Δεῦρό νυν ἅπα τέ μοι, καθαρὰς ἀκοάς τε πετάσας
Κέκλυθι τάξιν ἅπασαν, ὅσην τικμήρατο δαίμων
ἔκ τε μιῆς νυκτός τ' ἠδ' ἐξ ἑνὸς ἤματος αὔτως.

Hoc est ex horoscopo nocturno aut diurno. Nam Dodecaeteris illa Onomacriti, est vera genethliaca, ex quo opere etiam illud extat non minus illustre testimonium.

ἔσται δ' αὖθις ἀνὴρ ἢ κοίρανος, ἠὲ τύραννος,
ἢ βασιλεύς, ὅς τῆμος ἐς οὐρανὸν ἵξεται αἰπύν.

Est enim apotelesma genethliacum, quo Chaldaeus sciscit illum, qui tali horoscopo nasceretur, aut Regem, aut Tyrannum, aut Dynastam futurum. Non igitur obscurum est, quare illud opus Onomacriti Dodecaeteridos titulo proscriptum fuerit. Porro Iaponenses non Schaichum, aut Scheichum, sed Scheichium, vel Cheichium vocant. Anno Christi MDXCVI Taico, vel Taicosama rex totius insulae Iapan emisit edictum XX Decembris, hoc est X Decembris Iuliani, cuius verba haec sunt: Anno primo Cheichij, ad decimum undecimae Lunae. Sane XX Decembris Iuliani erat decima Luna. Ex quibus tria discimus; primum Scheich, pro Scheichun vocari τὴν δωδεκαετηρίδα. secundum, quia Decembris Luna est undecima, manifesto anni initium deduci a Luna Februarij, quod supra iam demonstravimus. Tertium, & ultimum, qui erat annus in reliqua India nonus Duodecaeteridos, eum Iapponensibus esse primum: ut necesse sit quadriennio Dodecaeterida Iapponicam ab Indica anticipari, nisi mendum sit in nota numeri, quod non dubito. Totum edictum qui legere volet, petat ex historia XXVI Crucifixorum in Iapan, in quibus IX erant Capussini. Rursus arguitur error eius qui in literas retulit legationem Sinensem ad Taicosamum regem Iapan, quae contigit eodem anno. Ait enim XXI Octob. id est XI Octobris Iuliani fuisse neomeniam octauae Lunae. Nam si eodem anno Luna Decembris fuit undecima, quomodo Octobri competit octaua, quae sit noua?

XII Hebdomas annalis] Hebdomas prima annalis, cuius anno septimo terra requiescebat, iniuit primo anno γεωργίας, non anno ingressus filiorum Israel in terram promissam; qui erat annus excessus Mosis, quadragesimus Exodi, ut cerebrosi quidam hariolantur. Sed quadragesimo septimo Exodi, ut diximus, iniuit prima Hebdomas, anno 3263 periodi Iulianae, mundi 2500, Aerae Iudaicae hodiernae 2211. quod plane demonstratur ex Cap. XXIX, 17 Ezekielis. ubi annus X Sedekiae est XXVII Iobel, nimirum a quadragesimo septimo Exodi, non a quadragesimo, ut ceruicosi volunt, apud quos nulla demonstratio, nulla ratio valet. Certe septem annos in terra acquirenda impendisse Hebraeos & ratio exigit, & Iudaei omnes tam veteres, quam recentiores testantur. At isti οἰησίσοφοι ab eo tempore Hebdomadem possessionis terrae incipiunt, quo nullam terram possidebant. Quid potest stultius dici? Tamen commentum illis placet. Inde tricesimus ille annus, cuius mentio statim initio Ezekielis fit, de Iubileo illis intelligitur. At quomodo annus X Sedekiae erit XXVII, si V eiusdem Sedekiae est XXX? ecquis risum contineat?

XIII Terminus Paschalis.] Non frustra in definitione additum est tum de mense Paschali, tum de saeculo Constantini. De mense Paschali ad differentiam Iudaici, qui propter translationes neomeniae Tisri neomeniam nunc serius nunc citius conficit. De saeculo Constantini, propter XIIII Lunam, quae saeculo illo erat vere XIIII, tempore autem Dionysij Exigui propter προήγησιν σεληνιακήν non iam XIIII erat, sed XV. Vnde Terminus Paschalis a Graecis πανσέληνος vocatur. Ambrosius Epistola LXXXIII scribit Patres Nicenos non solum Terminos Paschales ad Enneadecaeterida direxisse; sed etiam eos & rei & nominis auctores fuisse. Verba eius sunt: Qui convenientes ad synodum Nicenam, & inter illa fidei ut vera, ita admiranda Decreta, etiam supra celebritate memorata congregatis peritissimis calculandi, decem & novem annorum collegere rationem, & quasi quendam constituere circulum, ex quo exemplum in omnes reliquas gigneretur. Hunc circulum Enneadecaeterida nuncupauerunt. Sed neque primi illi Patres Enneadecaeterida condiderunt, & nuncupauerunt, quum multis antea saeculis eam excogitauerit Meton, & nominauerit. Deinde neque primi enneadecaeterida Paschalem instituerunt, quum anno primo Diocletiani ea instituta sit ab Anatolio, qui sub Probo & initio Diocletiani claruit. Is ita scribebat in Canonibus suis Paschalibus: ἔχει τοίνυν οὕτω τῷ πρώτῳ ἔτει τὴν νεομηνίαν τοῦ πρώτου μηνός, ἥτις ἁπάσης ἐστὶν ἀρχὴ τῆς ἐννεαδεκαετηρίδος τῆς κατ' Αἰγυπτίους; Φαμενὼθ μὲν ἕκτῃ καὶ εἰκάδι, κατὰ δὲ τοὺς Μακεδόνων μῆνας, Δύστρου δευτέρα καὶ εἰκάδι. Vides temporibus Probi Imp. iam enneadecaeteridos Paschalis usum fuisse, cuius primam neomeniam

Definicoes nesta pagina

Hebdomas annalisPeríodo septenário no calendário judaico, no qual a terra descansava no sétimo ano (ano sabático). Scaliger sustenta que a primeira *Hebdomas annalis* começou no 47º ano do Êxodo (ano 3263 da *Periodus Iuliana*, 2500 do mundo, 2211 da Era Judaica), e não no 40º como pretendem outros.
Terminus PaschalisTermo Pascal: a 14ª Lua do mês Pascal cristão (distinto do mês judaico Tisri), chamada pelos gregos πανσέληνος (lua cheia). No tempo do Concílio de Niceia correspondia verdadeiramente à 14ª Lua, mas no tempo de Dionísio Exíguo, devido à *proëgesis* (precessão) lunar, correspondia à 15ª.

Referencias cruzadas

Interna: supra (mesma obra) — demonstração sobre o início do ano lunar a partir de fevereiro - "manifesto anni initium deduci a Luna Februarij, quod supra iam demonstravimus"
Externa: Ezekiel 29:17 - "quod plane demonstratur ex Cap. XXIX, 17 Ezekielis. ubi annus X Sedekiae est XXVII Iobel"
Externa: Ambrósio, Epistola LXXXIII - "Ambrosius Epistola LXXXIII scribit Patres Nicenos non solum Terminos Paschales ad Enneadecaeterida direxisse"
Externa: Anatólio de Laodiceia, Canones Paschales - "Is ita scribebat in Canonibus suis Paschalibus: ἔχει τοίνυν οὕτω τῷ πρώτῳ ἔτει..."
Externa: Orfeu / Onomácrito, Dodecaeteris - "extat locus ex Dodecaeteride Orphei; sive potius Onomacriti"
Externa: Historia XXVI Crucifixorum in Iapan (relato dos 26 mártires do Japão, 1597) - "petat ex historia XXVI Crucifixorum in Iapan, in quibus IX erant Capussini"

Eventos astronomicos detectados

other: Edito de Taicosama (Toyotomi Hideyoshi) datado do ano 1 de Keichō, 10º dia da 11ª Lua, correspondendo a 20 dezembro 1596 gregoriano / 10 dezembro juliano. Scaliger usa este dado para demonstrar que o ano lunar japonês começa na lua de fevereiro. data: Anno Christi MDXCVI, XX Decembris (gregoriano) = X Decembris Iuliani; Anno primo Cheichij, ad decimum undecimae Lunae fonte: Edictum Taicosama / Historia XXVI Crucifixorum in Iapan
other: Suposta neomenia da 8ª Lua japonesa em 21 outubro 1596 gregoriano (= 11 outubro juliano), citada por relator anônimo da embaixada chinesa ao Japão. Scaliger refuta a datação por incompatibilidade com a 11ª Lua de dezembro. data: XXI Octob. id est XI Octobris Iuliani fuisse neomeniam octauae Lunae fonte: Relator (não nomeado) da legação Sinensis ad Taicosamum
other: Neomenia do primeiro mês da *Enneadecaeteris* segundo Anatólio: 26 de Famenoth (egípcio) = 22 de Dystros (macedônio), no primeiro ano de Diocleciano (284 d.C.). data: anno primo Diocletiani; Φαμενὼθ κϛ' / Δύστρου κβ' fonte: Anatolius Laodicenus, Canones Paschales
Flags de incerteza (pontos para revisao humana)
Notas do tradutor: Página de comentário ao livro III dos Isagogica, glosando os termos 'Hebdomas annalis' (XII) e 'Terminus Paschalis' (XIII). A primeira parte da página continua discussão do parágrafo anterior sobre a *Dodecaeteris* asiática (ciclo zodiacal de 12 anos), invocando os fragmentos órfico-onomacríticos como prova de origem genetlíaca-astrológica do ciclo, e cruzando dados etnográficos contemporâneos (edito de Hideyoshi de 1596, embaixada chinesa, mártires de Nagasaki) para datar o início do ano lunar japonês. A polêmica sobre a *Hebdomas annalis* visa rabinos e cronólogos cristãos que iniciam o cômputo sabático/jubilar com a entrada na Terra Prometida (40º Êxodo) em vez de com o início efetivo da agricultura (47º Êxodo, após sete anos de conquista). O argumento-chave é Ez 29,17, lido como sincronização do 10º ano de Sedequias com o 27º Jubileu. Sobre o *Terminus Paschalis*, Scaliger separa duas questões: (a) distinção entre mês pascal cristão e Nisã/Tisri judaico; (b) deslizamento da Lua XIV nicena para Lua XV no tempo de Dionísio Exíguo, devido à 'proëgesis selēniakē' (avanço da fase lunar relativamente à data calendárica fixa, i.e., insuficiência do ciclo de 19 anos sem correção saltus). A citação de Anatólio de Laodiceia (via Eusébio HE VII.32) serve para refutar a primazia nicena da Enneadecaeteris pascal, atribuindo-a a Méton para a invenção e a Anatólio para o uso pascal cristão sob Probo/Diocleciano. Não há tabelas nesta página.

Encontrou um erro nesta pagina?

Esta traducao e texto-semente gerado por IA - erros sao esperados.

Reportar no GitHub Hypothes.is Como contribuir