De Emendatione Temporum · Joseph Scaliger (1583)
📄 Ver scan original (p.817)

Português

Este é, portanto, belíssimo penhor da santa antiguidade, no qual não trabalhamos em vão, pois dele aprendemos coisas que de outra fonte não poderíamos. Quão defeituoso é o método da octaeteris, podes reconhecer pelo que apresentamos abaixo. Primeiro, pois, dispusemos o Laterculus Terminalis, cujas oito colunas: a primeira contém o termo pascal de toda a hecaidecaeteris de Hipólito, tal como foi concebida em grego na pedra. As restantes sete colunas constam de dois versos. O primeiro verso contém o número áureo; o outro, o verdadeiro termo pascal daquele século, um dia mais tardio do que o Dionisiano. Pois o Termo do primeiro ano é fixado pelo próprio Hipólito em 13 de abril, corretamente, enquanto por Dionísio é fixado em 12 do mesmo mês. Neste Laterculus Terminalis vês o defeito da hecaidecaeteris, por comparação com a eneadecaeteris. Pois é notável a discrepância: o que até a uma criança é patente, e o próprio Laterculus declara.

English

This, then, is a most beautiful token of holy antiquity, upon which we have not labored in vain, since we have learned from it things we could not have learned elsewhere. How faulty the reckoning of the octaeteris is, you can recognize from what we append below. For first we have set out the Laterculus Terminalis, whose eight columns are as follows: the first contains the Paschal terminus of the entire Hecaedecaeteris of Hippolytus, in the form in which it was composed in Greek upon the stone. The remaining seven columns consist of two lines each. The first line contains the Golden Number; the second, the true Paschal terminus of that age, one day later than the Dionysian. For the Terminus of the first year is set by Hippolytus himself on April 13, correctly, while by Dionysius on the 12th of the same month. In this Laterculus Terminalis you see the defect of the Hecaedecaeteris, from comparison with the Enneadecaeteris. For the discrepancy is striking: a thing plain even to a child, and the Laterculus itself declares it.

Latim (transcrito)

LATERCULUS TERMINALIS.

LATERCULUS DOMINICALIS.

Pulcherrimum igitur est hoc sanctae vetustatis pignus, in quo operam non lusimus, cum ex illo didicerimus, quae aliunde non poteramus. Quam vitiosa autem sit ratio octaeteridis, ex iis, quae subiecimus, cognoscere potes. Primum enim posuimus Laterculum Terminalem, cuius octo columnae: prima continet terminum Paschalem totius Heccaedecaeteridos Hippolyteae, quomodo Graece in lapide concepta est. Reliquae septem columnae constant binis versibus. Prior versus continet numerum aureum, alter verum terminum Paschalem illius saeculi uno die seriorem, quam Dionysianum. Nam Terminus primi anni ponitur ab ipso Hippolyto XIII Aprilis, recte, qui a Dionysio XII eiusdem. In hoc Laterculo Terminali vides vitium Heccaedecaeteridos, ex collatione enneadecaeteridos. Mira enim est discrepantia: quod & puero patet, & Laterculum ipsum loquitur.

Tabela 1

Laterculus Terminalis — Termos pascais da hecaidecaeteris de Hipólito, dispostos em oito colunas (números de 1 a 16 à esquerda, colunas A–G). M = Março, A = Abril.
#(col 1)ABCDEFG
113 A14 13 A11 16 A8 19 A5 23 M2 26 M18 30 M15 2 A
22 A15 2 A12 5 A9 8 A6 11 A3 14 A19 18 A16 22 M
321 M16 22 M13 25 M10 28 M7 31 M4 3 A1 6 A17 10 A
49 A17 10 A14 13 A11 16 A8 19 A5 23 M2 26 M18 30 M
529 M18 30 M15 2 A12 5 A9 8 A6 11 A3 14 A19 18 A
618 M19 18 A16 22 M13 25 M10 28 M7 31 M4 3 A1 6 A
75 A1 6 A17 10 A14 13 A11 16 A8 19 A5 23 M2 26 M
825 M2 26 M18 30 M15 2 A12 5 A9 8 A6 11 A3 14 A
913 A3 14 A19 18 A16 22 M13 25 M10 28 M7 31 M4 3 A
102 A4 3 A1 6 A17 10 A14 13 A11 16 A8 19 A5 23 M
1121 M5 23 M2 26 M18 30 M15 2 A12 5 A9 8 A6 11 A
129 A6 11 A3 14 A19 18 A16 22 M13 25 M10 28 M7 31 M
1329 M7 31 M4 3 A1 6 A17 10 A14 13 A11 16 A8 19 A
1418 M8 19 A5 23 M2 26 M18 30 M15 2 A12 5 A9 8 A
155 A9 8 A6 11 A3 14 A19 18 A16 22 M13 25 M10 28 M
1625 M10 28 M7 31 M4 3 A1 6 A17 10 A14 13 A11 16 A

Tabela 2

Laterculus Dominicalis — Tábua das letras dominicais em sete colunas (I–VII), com subcolunas H (Hipólito) e R (romano/correto). M = Março, A = Abril.
#I (H)I (R)II (H)II (R)III (H)III (R)IIII (H)IIII (R)V (H)V (R)VI (H)VI (R)VII (H)VII (R)
1F 21 A21 AG 15 A22 AA 16 A23 AB 17 A27 MC 18 A28 MD 19 A5 AE 20 A6 A
2E 6 A6 AF 7 A7 AG 8 A15 AA 9 A16 AB 10 A17 AC 4 A25 AD 5 A29 M
3DC 28 M28 MED 29 M29 MFE 23 M31 MGF 24 M7 AAG 25 M8 ABA 26 M9 ACB 27 M17 A
4B 17 A17 AC 11 A8 AD 12 A23 AE 13 A20 AF 14 A24 MG 15 A1 AA 16 A2 A
5A 2 A2 AB 3 A3 AC 4 A11 AD 5 A12 AE 6 A13 AF 31 M21 AG 1 A22 A
6G 25 M22 AA 26 M26 MB 20 M27 MC 21 M4 AD 22 M5 AE 23 M6 AF 24 M7 A
7FE 13 A13 AGF 7 A14 AAG 8 A15 ABA 9 A23 ACB 10 A24 ADC 11 A23 MED 12 A19 M
8D 29 M29 ME 30 M6 AF 31 M7 AG 1 A8 AA 2 A9 AB 27 M17 AC 28 M18 A
9C 18 A18 AD 19 A19 AE 20 A23 MF 21 A31 MG 15 A1 AA 16 A2 AB 17 A10 A
10B 10 A10 AC 4 A11 AD 5 A12 AE 6 A20 AF 7 A21 AG 8 A22 AA 9 A26 A
11AG 25 M25 MBA 26 M2 ACB 27 M3 ADC 28 M4 AED 29 M12 AFE 23 M13 AGF 24 M14 A
12F 14 A14 AG 15 A15 AA 15 A23 AB 17 A27 MC 11 A28 MD 12 A5 AE 13 A6 A
13E 6 A6 AF 31 M7 AG 1 A8 AA 2 A16 AB 3 A17 AC 4 A18 AD 5 A26 A
14D 22 M26 AE 23 M30 MF 24 M31 MG 25 M1 AA 26 M9 AB 20 M10 AC 21 M11 A
15CB 10 A10 ADC 11 A18 AED 12 A19 AFE 13 A20 AGF 7 A24 MAG 8 A1 ABA 9 A2 A
16A 2 A2 AB 27 M3 AC 28 M4 AD 29 M12 AE 30 M13 AF 31 M14 AG 1 A22 A

Eventos astronômicos detectados

other: Terminus Paschalis primi anni ponitur ab ipso Hippolyto XIII Aprilis, a Dionysio XII eiusdem. · data: 13 Aprilis (Hippolytus) / 12 Aprilis (Dionysius), primus annus cycli · fonte: Hippolytus; Dionysius Exiguus
Flags de incerteza (pontos para revisão humana)
Notas do tradutor: Página com duas tabelas técnicas (Laterculus Terminalis de 8 colunas × 16 linhas e Laterculus Dominicalis de 7 colunas × 16 linhas, cada uma com subcolunas H e R). As letras dominicais duplas (DC, ED, FE, GF, AG, BA, CB) correspondem aos anos bissextos. O texto em prosa comenta a discrepância entre a hecaidecaeteris (ciclo de 16 anos) de Hipólito e a eneadecaeteris (ciclo de 19 anos) correta.

Encontrou um erro nesta página?

Esta tradução é texto-semente gerado por IA — erros são esperados e correções são bem-vindas. Há três caminhos:

Reportar erro no GitHub Anotar via Hypothes.is Como contribuir