De Emendatione Temporum · Joseph Scaliger (1583)
📄 Ver scan original (p.693)

Português

...para ilustrar a história dos primeiros Reis da França e corrigir nossos Anais da Gália, que nesta parte estão muito defeituosos. Uma vez, pois, que a passagem [morte] daquele Martinho é como que título e índice dos tempos, primeiramente há de se examinar o tempo da morte daquele Bispo: nisto Prospério, e depois dele Sigeberto, e também este nosso Gregório o discutem: cujas palavras, extraídas do capítulo XLVI do primeiro livro, são as seguintes: "No segundo ano do império de Arcádio e Honório, o santo Martinho, Bispo de Tours, cheio de virtudes e de santidade, prestando muitos benefícios aos enfermos, no octogésimo primeiro ano de sua idade, e no vigésimo sexto de seu Episcopado, junto à aldeia Condatense de sua diocese, deixando o século, felizmente migrou para Cristo. Faleceu, porém, no meio da noite que precedia o domingo, sendo Cônsules Ático e Cesário." Investiguemos a partir de suas próprias palavras, que reunimos no fim da obra. Do primeiro ano do imperador Décio até a morte de Catiano, Bispo de Tours, ele calcula 50 anos. Daí até a ordenação de Lidório, 37. Em seguida, até a ordenação de Martinho, 33 anos. A estes soma-se o tempo do episcopado de Martinho, 26 anos, 4 meses, 27 dias. Resultam 146 anos, 4 meses, 27 dias: os quais, se contados a partir do primeiro ano de Décio, que correspondia ao ano 250 de Cristo segundo Dionísio, Martinho teria falecido no ano de Cristo 396, na Indicção nona. Mas o segundo ano de Arcádio e Honório — sendo Cônsules Ático e Cesário — era a Indicção décima, segundo Marcelino Conde, isto é, ano de Cristo 397. Portanto, disse um ano a menos: porque, conforme isto, Martinho Bispo teria falecido no ano de Cristo 397, ciclo do Sol XIV, letra Dominical D. Portanto o onze de novembro teria sido quarta-feira. Mas ele afirma ter sido domingo. Pois escreve que faleceu à meia-noite, sendo domingo a noite seguinte. Logo, a letra Dominical foi G; por conseguinte o Ciclo Solar XII, ano de Cristo 395. Não duvides, pois, de que ele relatou a verdadeira feria da morte de Martinho a partir dos Atos da história daquele Bispo, mas ele mesmo conjeturou ser o ano do Consulado de Cesário e Ático, e acrescentou isto de si próprio. Conste, portanto, que Martinho faleceu no ano de Cristo 395. Esta é a época a ser mantida, porque sobre ela, como sobre um alicerce, se apoia o cômputo de todos os tempos gregorianos. Quão incerto foi o tempo da morte deste Bispo, indica Sigeberto, que diz que, segundo alguns, faleceu no ano 399, segundo outros 402. Nenhuma das duas, porém, é verdadeira. É falso, portanto, o que escreve Sigeberto, que segundo Prospério ele faleceu no ano V de Arcádio e Honório. Pois, embora Prospério tenha dito isto, contudo no quinto ano de Arcádio e Honório, isto é, de Cristo 400, o onze de novembro foi domingo. Prospério diz isto no pequeno Crônico, que o nosso ilustríssimo varão P. Pithou editou, sobre o qual adiante. Pois no antigo códice daquele Crônico, defronte ao ano CCCCI, anota-se defeituosamente a morte de Martinho, como consta pelo que demonstramos. Acrescenta Gregó-

English

...to illustrate the history of the first Kings of France and to correct our Annals of Gaul, which in this part are much corrupted. Since, therefore, the passing of that Martin is, as it were, a title and index of the times, first the time of the death of that Bishop must be examined: in this Prosper, and after him Sigebert, and indeed our Gregory here, treat the matter — whose words, drawn from chapter XLVI of the first book, are as follows: "In the second year of the empire of Arcadius and Honorius, saint Martin, Bishop of Tours, full of virtues and sanctity, bestowing many benefits upon the sick, in the eighty-first year of his age and the twenty-sixth of his Episcopate, at the village of Condate of his diocese, departing from the world, happily migrated to Christ. He passed away at midnight, the night on which Sunday was beginning, Atticus and Caesarius being Consuls." Let us investigate from his own words, which we have gathered at the end of the work. From the first year of Emperor Decius to the passing of Catianus, Bishop of Tours, he reckons 50 years. Thence to the ordination of Lidorius, 37. Further, to the ordination of Martin, 33 years. To these add the time of Martin's episcopate, 26 years, 4 months, 27 days. The total is 146 years, 4 months, 27 days: which, if reckoned from the first year of Decius — who in the Dionysian reckoning corresponded to AD 250 — Martin would have died in AD 396, in the ninth Indiction. But the second year of Arcadius and Honorius, when Atticus and Caesarius were Consuls, was the tenth Indiction, according to Marcellinus Comes — that is, AD 397. Thus he fell short by one year: for according to this, Martin the Bishop died in AD 397, Solar cycle XIV, Dominical letter D. Therefore the eleventh of November would have been a Wednesday. But he says it was a Sunday. For he writes that Martin died at midnight, the night that was followed by a Sunday. Therefore the Dominical letter was G; accordingly the Solar Cycle was XII, AD 395. Do not doubt, then, that he reported the true day of the week of Martin's death from the Acts of that Bishop's history, but himself conjectured the year of the Consulship of Caesarius and Atticus, and added this on his own. Let it stand, therefore, that Martin died in AD 395. This epoch must be held, since upon it, as upon a bulwark, the reckoning of all Gregorian times rests. How uncertain the time of this Bishop's death has been, Sigebert indicates, who says that according to some he died in the year 399, according to others 402. Neither, however, is correct. Therefore what Sigebert writes is false — namely, that according to Prosper he died in year V of Arcadius and Honorius. For although Prosper did say this, nevertheless in the fifth year of Arcadius and Honorius — that is, AD 400 — the eleventh of November was a Sunday. Prosper says this in the small Chronicle which our most distinguished P. Pithou published, concerning which more below. For in an old codex of that Chronicle, opposite the year CCCCI, the death of Martin is noted erroneously, as is clear from what we have demonstrated. Gregory adds...

Latim (transcrito)

tur ad historiam primorum Franciae Regum illustrandam, & Annales nostrae Galliae corrigendos, qui in hac parte multum mendosi sunt. Quia igitur transitus Martini illi est veluti titulus & index temporum, primo tempus excessus illius Episcopi discutiendum: in quo Prosper, & post eum Sigebertus, atque adeo Gregorius hic noster excutiunt: cuius haec verba sunt ex capite XLVI primi libri. Arcadii vero, & Honorii secundo imperii anno, sanctus Martinus Turonorum Episcopus, plenus virtutibus, & sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo, & primo aetatis suae anno, Episcopatus autem XXVI, apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo, feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, qua dominica habebatur, Attico, Caesarioque Consulibus. Investigemus ex ipsius verbis, quae in fine operis collegimus. A primo anno Decii Imp. ad transitum Catiani Episcopi Turonensis, putat annos L. Hinc ad ordinationem Lidorii, XXXVII. porro ad ordinationem Martini, annos XXXIII. quibus adiice tempus episcopatus Martini, annos XXVI, menses IV, dies XXVII. Fiunt anni 146, menses 4, dies 27: qui si putentur a primo anno Decii, qui erat 250 Christi Dionysianus, Martinus decesserit anno Christi 396, Indictione nona. Sed annus secundus Arcadii & Honorii; Attico & Caesario COSS. erat Indictio decima, auctore Marcellino Comite, hoc est, annus Christi 397. Itaque uno anno minus dixit: quia iuxta haec, Martinus Episcopus decessit anno Christi 397, cyclo Solis XIV, litera Dominicali D. Proinde undecima Novembris fuit feria quarta. Sed ait fuisse Dominicam. Scribit enim decessisse a media nocte, quam noctem secuta est Dominica. Ergo litera Dominicalis fuit G. proinde Cyclus Solis XII, annus Christi 395. Noli ergo dubitare, quin veram feriam excessus Martini retulerit ex Actis historiae illius Episcopi, ipsum autem hariolatum esse annum Consulatus Caesarii & Attici, & addidisse de suo. Constet ergo Martinum decessisse anno Christi 395. quae epocha tenenda, quod ea, tanquam munimento, computatio omnium temporum Gregorianorum insistat. Quam incertum fuerit tempus obitus huius Episcopi, indicat Sigebertus, qui ait secundum quosdam obiisse anno 399, secundum alios 402. Neutrum autem verum. Falsum igitur, quod scribit Sigebertus, secundum Prosperum decessisse anno V Arcadii & Honorii. Nam quamvis hoc dixit Prosper, tamen anno quinto Arcadii & Honorii, id est, Christi 400, undecima Novembris fuit Dominica. Prosper autem hoc dicit in parvo Chronico, quod vir clariss. P. Pithoeus noster edidit, de quo infra. Nam in veteri codice illius Chronici e regione anni CCCCI obitus Martini notatur mendose, ut ex iis, quae demonstravimus, constat. Addit Grego-

Notas do tradutor: Discussão cronológica sobre a data da morte de São Martinho de Tours. Scaliger argumenta pela data de 11 de novembro de 395 d.C., com base no ciclo solar XII, letra Dominical G. Menções importantes: Décio (anno 250), Arcádio e Honório (2º ano = 397), ano 395, 396, 397, 399, 400, 401 (CCCCI), 402. A numeração 'CCCCI' (401) aparece como no manuscrito antigo do Cronicão de Prospério. Fontes citadas: Prospério, Sigeberto, Gregório de Tours (capítulo XLVI do livro I), Marcelino Conde, P. Pithou.

Encontrou um erro nesta página?

Esta tradução é texto-semente gerado por IA — erros são esperados e correções são bem-vindas. Há três caminhos:

Reportar erro no GitHub Anotar via Hypothes.is Como contribuir