De Emendatione Temporum · Joseph Scaliger (1583)
📄 Ver scan original (p.243)

Português

[ao ano que] imediatamente segue o bissexto, acrescentem-se perpetuamente onze; o primeiro ano do primeiro período, do segundo, do terceiro e do quarto começará pela letra G; mas o primeiro ano do quinto, sexto, sétimo e oitavo iniciará pela letra imediatamente seguinte, a saber, por A; e assim sucessivamente, como tens na Tabela superior. O que podes verificar nos anos de Cristo. No ano de Cristo 535, ciclo solar 12, letra dominical G, Termo 2 de abril, feria segunda. Isto se prolonga nos anos seguintes 630, 725, 820, nos ciclos solares 23, 6, 17. Mas nos anos seguintes 915, 1010, 1105, 1200 será feria primeira, nos ciclos solares 28, 11, 22, 5. O restante podes experimentar por ti mesmo. Descoberta esta alucinação de Teófilo e Cirilo, Vitorino (chamado Victório por Beda e outros), de nação aquitana, convidado por Hilário Sardo, bispo de Roma, imaginou um período bastante elegante, multiplicando os anos do ciclo solar pelos anos do ciclo lunar, que perfazem ao todo 532 anos, em cujo giro as ferias e os Termos Pascais retornam ao seu início. O que foi feito por ele com prudência, uma vez que as neomênias estariam fixadas a um único dia no Calendário, e não se adiantariam um dia para trás ao longo de 304 anos. Atribuiu o início deste grande período às calendas de janeiro do ano em que situou o batismo de Cristo, o qual foi, segundo ele mesmo julgava, no 15º [ano] de Tibério, no consulado dos dois Gêmeos, ciclo solar 11, lunar 12; ano do período juliano 4743. E continuou esse período até mais ou menos a sua própria época, com os pares de Cônsules postos à margem, como vimos naquele antiquíssimo pergaminho do grande Cujácio, escrito em letras maiúsculas, que chamam capitais. Mas havia erros muito grosseiros, tanto nos nomes dos Cônsules, por culpa dos copistas, quanto nos Termos Pascais e nos domingos da ressurreição, por negligência do próprio Vitorino. Nem é melhor o códice que temos em nosso poder. Em ambos os códices constava o nome de Victorino, não de Victório. A esses erros, tanto dos Termos Pascais quanto [τῶν κυριακῶν ἀναστασίμων] "dos domingos da ressurreição", pôs a mão Victor, bispo de Cápua, que escreveu um elenco deste período no ano de Cristo 550, que era o nono após o consulado de Basílio, o Jovem. Isso inferimos das próprias palavras de Victor. "Como, diz ele, fosse a nós solicitamente indagado em que dia principalmente cairia a venerável solenidade Pascal pela Indicção décima terceira do presente ano, e, segundo as veneráveis Constituições dos Padres, respondêssemos que no oitavo das calendas de maio se haveria sem dúvida de celebrar a ressurreição do Senhor: a alguns pareceu minimamente razoável nossa resposta, porquanto certo Victório, no círculo Pascal que publicou, fixou o dia do domingo da ressurreição de outro modo, embora também tenha designado este que nós igualmente declaramos que se deve celebrar." Depois: "Mas agora, digo, a ordem exige que eu exponha evidentemente os erros dos ciclos que Victório publicou, enquanto ignora o dia legítimo..."

English

[to the year that] immediately follows the bissextile, let eleven always be added; the first year of the first period, of the second, of the third, and of the fourth will begin with the letter G; but the first year of the fifth, sixth, seventh, and eighth will start with the letter immediately following, namely A; and so on, as you have in the Table above. This you can test in the years of Christ. In the year of Christ 535, solar cycle 12, Dominical letter G, Term 2 April, feria second. This continues in the following years 630, 725, 820, in solar cycles 23, 6, 17. But in the following years 915, 1010, 1105, 1200 it will be feria first, in solar cycles 28, 11, 22, 5. The rest you can try for yourself. Once this delusion of Theophilus and Cyril was detected, Victorinus (called Victorius by Bede and others), Aquitanian by nation, invited by Hilarius Sardus, bishop of Rome, devised a rather elegant period, by multiplying the years of the solar cycle by the years of the lunar cycle, which make in all 532 years, in whose revolution the ferias and Paschal Terms return to their beginning. This was indeed prudently done by him, since the neomenias would be fixed to a single day in the Calendar, and would not shift backward by one day over 304 years. He assigned the beginning of this great period to the Kalends of January of the year to which he referred the baptism of Christ, which was, as he himself supposed, the 15th of Tiberius, in the consulate of the two Gemini, in solar cycle 11, lunar 12; in the year 4743 of the Julian Period. And he continued that period approximately down to his own times, with pairs of Consuls placed alongside, as we saw in that very ancient parchment of the great Cujas, written in majuscule letters, which they call capitals. But there were most foul errors, both in the names of the Consuls, by the fault of the scribes, and in the Paschal Terms and the Dominicals of the resurrection, by the negligence of Victorinus himself. Nor is the codex we have in our possession any better. In both codices the name Victorinus, not Victorius, was given. To these errors of the Paschal Terms, as well as [τῶν κυριακῶν ἀναστασίμων] "of the Dominicals of the resurrection," Victor, bishop of Capua, set his hand, who wrote an index of this period in the year of Christ 550, which was the ninth after the Consulate of Basilius the Younger. For we gather this from the very words of Victor. "When," he says, "it was anxiously inquired of us on what day chiefly the venerable Paschal solemnity would fall, through the thirteenth Indiction of the present year, and according to the venerable Constitutions of the Fathers we said that on the eighth of the Kalends of May the resurrection of the Lord was without doubt to be celebrated: to some our reply seemed hardly reasonable, because a certain Victorius in the Paschal cycle which he published fixed the day of the dominical resurrection otherwise, although he also designated this one, which we likewise profess ought to be celebrated." Afterwards: "But now, I say, the order requires that I clearly lay bare the errors of the cycles which Victorius published, since he does not know the legitimate day..."

Latim (transcrito)

proxime sequitur bisextum, perpetuo addantur undecim, primus annus primae periodi, secundae, tertiae, & quartae incipiet a litera G. annus vero primus quintae, sextae, septimae, octauae inibit a litera proxime sequente, nempe ab A. & sic deinceps, ut habes in Tabella superiori. quod potes periclitari in annis Christi. Anno Christi 535, cyclus Solis XII, litera Dominicalis G, Terminus 2 Aprilis, feria secunda. Hoc continuatur annis sequentibus 630, 725, 820, cyclis Solis 23, 6, 17. Sed annis sequentibus 915, 1010, 1105, 1200, erit feria prima, cyclis Solis 28, 11, 22, 5. Reliqua per te potes experiri. Hac Theophili & Cyrilli hallucinatione deprehensa, Victorinus (Victorius dicitur Bedae, & aliis) natione Aquitanus, inuitatus ab Hilario Sardo Romae Episcopo, commentus est periodum satis elegantem, ductis annis cycli Solaris in annos cycli Lunaris, qui fiunt omnes anni 532, quorum orbe feriae, & Termini Paschales ad initium suum recurrunt. Quod sane prudenter ab eo factum, siquidem neomeniae uni diei affixae essent in Kalendario, neque uno die in anteriora per 304 annos eniterentur. Initium huic magnae periodo a Kalend. Ianuarij anno, in quem contulit baptismum Christi, qui erat, ut ipse putauit, XV Tiberij, consulatu duorum Geminorum, cyclo Solis undecimo, Lunae duodecimo; anno periodi Iulianae 4743. Eamque periodum continuauit circiter usque ad tempora sua appositis a latere paribus Consulum, ut vidimus in peruetusta magni illius Cuiacij membrana, maiusculis literis, quas capitales vocant, perscripta. Sed foedissimi errores erant, tam in Consulum nominibus, culpa librariorum; quam in Terminis Paschalibus & dominicis resurrectionis, negligentia ipsius Victorini. Neque melior est codex, quem penes nos habemus. In utroque codice nomen Victorini, non Victorij praeferebatur. His erroribus tam Paschalium Terminorum, quam τῶν κυριακῶν ἀναστασίμων manum admouit Victor Capuae Episcopus, qui huius periodi elenchum scripsit anno Christi 550, qui erat nonus post Consulatum Basilij Iunioris. Hoc enim colligimus ex verbis ipsius Victoris. cum, inquit, Paschalis veneranda solennitas quanam die potissimum proueniret, per anni praesentis Indictionem tertiamdecimam, a nobis solicite quaereretur, & iuxta Patrum venerabilia Constituta octauo Kalendarum Maiarum diceremus resurrectionem Domini proculdubio celebrandam: aliquibus minime rationabilis visa est nostra responsio: eo quod Victorius quidam in circulo Paschali, quem edidit, aliter diem dominicae resurrectionis affixerit, licet & hunc designauerit, quem nos celebrandum pariter profitemur. Post: Sed nunc, inquam, ordo expetit, ut cyclorum, quos Victorius edidit, patefaciam euidenter errores, dum nescit legitimum diem

Flags de incerteza (pontos para revisão humana)
Notas do tradutor: Página 160 do livro impresso (não 243). Trecho sobre o ciclo pascal de 532 anos de Vitorino de Aquitânia e as correções de Victor de Cápua. A citação grega τῶν κυριακῶν ἀναστασίμων ('dos [dias] dominicais da ressurreição') está em itálico no original. A citação longa em itálico ao final é de Victor de Cápua.

Encontrou um erro nesta página?

Esta tradução é texto-semente gerado por IA — erros são esperados e correções são bem-vindas. Há três caminhos:

Reportar erro no GitHub Anotar via Hypothes.is Como contribuir