De Emendatione Temporum · Joseph Scaliger (1583)
📄 Ver scan original (p.51)

Português

chamamos esta alucinação de Eusébio no livro sexto. Enfim, injustamente em toda parte ele repreende Josefo, o mais veraz e religioso de todos os escritores, como os próprios escritos dele atestam. Se ele não tivesse desprezado tanto esse autor, jamais teria cometido aqueles [ἀναχρονισμοὺς] "anacronismos", pelos quais todo o contexto cronológico do primeiro tomo está perturbado. Mas antes de encerrarmos esta escaramuça, com a qual reivindicamos tanto a nós mesmos quanto o escritor que traz nosso cognome contra a censura daquele varão douto, nós, homens da Aquitânia, reclamamos com ele por nos ter negado três varões sumamente ilustres — Paulino, Febádio e Sulpício Severo —, os quais, embora aquitânios de nação e de origem familiar, ele afirma que Paulino e Sulpício nasceram em Roma, e Febádio na Hispânia. Quem lhe ensinou que Paulino não nasceu em Burdígala, onde desde a Antiguidade há a família Paulina, e ainda hoje existe certa região da cidade de Burdígala com o cognome de Paulino? Quanto a Febádio, Bispo de Aginno dos Nitiobrígios, por que diz que nasceu na Hispânia, ou com que autor? Em Jerônimo está mal impresso "Soebadius", erro que se introduziu a partir de Sofrônio, onde se lê [Σοεβάδιος]. Mas o livro manuscrito de Santa Maria de Granateria traz claramente "Febadium". Em Sulpício Severo também está corrompido, onde se lê "Fegadius" em vez de "Febadius", como certos copistas escrevem. Pois a ortografia correta é [Φοιβάδιος], Phoebadius: bastante conhecido ainda hoje por sua erudita Epístola contra os Arianos, editada pela primeira vez há dezenove ou vinte anos. Meus conterrâneos o chamam de Fiário, cuja memória celebram duas vezes por ano: no início do jejum quaresmal e no dia de Marcos Evangelista, no mês de abril, se bem me lembro. A ele sucedeu no episcopado Gáudio. Quanto a Sulpício Severo, ninguém até agora duvidou que fosse aquitânio; mas sua pátria é ignorada, embora ele próprio revele manifestamente ser nitiobrígio, pois escreve que Servação foi dos Tungros, e Febádio foi seu Bispo. Ora, Febádio era Bispo dos Nitiobrígios. Este Sulpício, o mais puro escritor entre os Eclesiásticos, após o falecimento de Martinho retirou-se para Eluso, época em que Paulino lhe escrevia. Essa cidade situa-se com uma velha fortaleza nos confins dos Nitiobrígios, onde estes se separam dos Petrocórios pelo rio Draguto. Vulgarmente chamada Lausun. Mas basta disto. Meus Nitiobrígios dizem "Supplicius" em vez de "Sulpitius", do mesmo modo que os Bitúrigos chamam assim aquele seu, a quem erroneamente identificam com este, pois entre o falecimento de Martinho, de quem nosso Sulpício foi discípulo, e a ordenação de Sulpício Bispo Bituricense sob o rei Guntchramno, medeiam mais ou menos 190 anos. Não fazemos injúria ao douto varão se, com sua benevolência, reivindicamos para suas próprias origens varões doutíssimos e cristianíssimos aquitânios. Mas assim como havia privado a Aquitânia de três varões, assim a privou da mesma de dois alheios

English

we call this hallucination of Eusebius in the sixth book. Finally, he unjustly reproaches Josephus everywhere, the most truthful and most religious of all writers, as his writings themselves bear witness. If he had not so despised that author, he would never have committed those [ἀναχρονισμοὺς] "anachronisms" by which the entire chronological fabric of the first volume is disturbed. But before we bring this skirmish to an end—by which we vindicate both ourselves and our namesake writer from the censure of that learned man—we men of Aquitaine complain to him that he has denied us three most eminent men: Paulinus, Phoebadius, and Sulpicius Severus. Although they were Aquitanians by birth and family, he writes that Paulinus and Sulpicius were born at Rome, and Phoebadius in Spain. Who taught him that Paulinus was not born at Bordeaux, where from ancient times the Paulina family existed, and even today there is a certain quarter of the city of Bordeaux named after Paulinus? As for Phoebadius, Bishop of Agen of the Nitiobriges, why does he say he was born in Spain, or on what authority? In Jerome it is badly printed as "Soebadius," an error that crept in from Sophronius, where one reads [Σοεβάδιος]. But the manuscript book of Saint Mary of Granateria clearly has "Febadium." In Sulpicius Severus it is also corrupted, where one reads "Fegadius" instead of "Febadius," as certain copyists write. For the correct orthography is [Φοιβάδιος], Phoebadius: well known even today through his learned Epistle against the Arians, first published nineteen or twenty years ago. My fellow townsmen call him Fiarius, whose memory they observe twice yearly: at the beginning of the Lenten fast, and on the day of Mark the Evangelist, in the month of April, if I remember correctly. He was succeeded in the episcopate by Gaudius. As for Sulpicius Severus, no one has hitherto doubted that he was an Aquitanian; but his homeland is unknown, although he himself manifestly reveals that he was a Nitiobrigian, since he writes that Servatio was of the Tungri, and that Phoebadius was his own Bishop. Now Phoebadius was Bishop of the Nitiobriges. This Sulpicius, the purest writer among the Ecclesiastics, after the death of Martin withdrew to Eluso, at which time Paulinus was writing to him. That town lies with an old citadel on the borders of the Nitiobriges, where they are separated from the Petrocorii by the river Draguto. Commonly called Lausun. But enough of this. My Nitiobriges say "Supplicius" instead of "Sulpitius," just as the Bituriges call their own by that name, whom they wrongly identify with this one, since between the death of Martin—of whom our Sulpicius was a disciple—and the ordination of Sulpicius, Bishop of Bourges, under King Guntchramnus, there intervene approximately 190 years. We do no injury to the learned man if, with his kind leave, we claim for their own origins the most learned and most Christian Aquitanian men. But just as he had deprived Aquitaine of three men, so he has burdened it with two foreign ones

Latim (transcrito)

hanc Eusebii hallucinationem libro sexto dicimus. Denique iniuste ubique Iosephum reprehendit, omnium scriptorum veracissimum & religiosissimum, quod quidem ipsius scripta loquuntur. quem auctorem si non tam contempsisset, nunquam eos ἀναχρονισμοὺς commisisset, quibus totus contextus temporum primi tomi perturbatus est. Sed antequam ex hac velitatione facessimus, qua & nos & cognominem nostrum scriptorem ab animadversione docti viri vindicamus, nos homines Aquitani expostulamus cum eo, quod a nobis tres summos viros abdixit, Paulinum, Phoebadium, & Sulpitium Severum: qui cum fuerint natione, & domo Aquitani, tamen Paulinum & Sulpitium Romae natos scribit, Phoebadium in Hispania. Quis illum docuit Paulinum non esse natum Burdigalae, ubi antiquitus Paulina gens, hodieque quaedam regio urbis Burdigalensis Paulino cognominis est? Phoebadium autem Aginni Nitiobrigum Episcopum quare in Hispania natum dicit, aut quo auctore? Apud Hieronymum male excusum est Soebadius, qui error irrepsit ex Sophronio, ubi legitur Σοεβάδιος. Sed liber manu scriptus Sanctae Mariae de Granateria liquido habet Febadium. Apud Sulpitium Severum depravatum quoque est, ubi legitur Fegadius, pro Febadius, ut quidem librarii scribunt. nam orthographia est Φοιβάδιος, Phoebadius: satis hodie notus erudita sua in Arrianos Epistola, quae ante xix v annos primum edita. Mei municipes Fiarium vocant, cuius memoriam bis quotannis instaurant, ineunte ieiunio quadragesimae, & die Marci Evangelistae, mense Aprili, si bene memini. Huic successit Gaudius in episcopatu. Sulpitium Severum nemo hactenus Aquitanum fuisse dubitavit: sed patria ignoratur, cum tamen ipse Nitiobrigem sese manifesto prodat, cum Servationem Tungrorum, Phoebadium autem suum Episcopum fuisse scribit. Phoebadius autem erat Nitiobrigum Episcopus. Iste Sulpitius Ecclesiasticorum purissimus scriptor, post transitum Martini recepit sese Elusonem, quo tempore ad eum scribebat Paulinus. Id oppidum est cum arce veteri in finibus Nitiobrigum, qua amni Draguto a Petrocoriis dividuntur. Vulgo Lausun. Sed de hoc satis. Mei Nitiobriges pro Sulpitio Supplicium dicunt, quomodo & Bituriges suum illum vocant, quem eundem cum hoc faciunt perperam, cum inter transitum Martini, cuius noster Sulpitius discipulus fuit, & ordinationem Sulpitii Episcopi Bituricensis sub Guntchramno Rege, intercedant plus minus anni 190. Non iniuriam facimus docto viro, si cum bona eius venia doctissimos viros Aquitanos, & Christianissimos originibus suis vindicamus. Sed quemadmodum tribus viris Aquitaniam orbaverat, ita eandem duabus alienis

Flags de incerteza (pontos para revisão humana)
Notas do tradutor: Passagem de prolegômenos polêmicos em que Scaliger, natural da Aquitânia, reivindica a origem aquitânia dos santos Paulino de Nola, Febádio de Agen e Sulpício Severo contra a atribuição de Baronius (ou outro 'doctus vir'). Discussão filológica sobre a grafia correta do nome Phoebadius. Sem conteúdo astronômico nesta página.

Encontrou um erro nesta página?

Esta tradução é texto-semente gerado por IA — erros são esperados e correções são bem-vindas. Há três caminhos:

Reportar erro no GitHub Anotar via Hypothes.is Como contribuir