Isagogicorum chronologiae canonum · Joseph Scaliger (1606)
Ver scan original (p.276)

Portugues

244 — DOS CÂNONES ISAGÓGICOS

A *neomenia* Angalthabaith, porém, cai em 18 de outubro, e desde ela até 17 de dezembro são 60 dias, intervalo de dois meses de trinta dias. Os epagômenos, portanto, em 17 de março; a *neomenia* do ano que se inicia em 21 de março, quando ocorria o equinócio na época do Concílio de Niceia. Para que pareça que adotaram esta forma do ano por aquele tempo.

Ibid. MAGNA PERIODVS.] No ano 104 desta *periodus* Bostrena, os Árabes Petreus instituíram sua *Epocha*, no ano 105 da era cristã dionisiana, sob o consulado de Cândido e Quadrato, conforme consta no *Chronicum* de Casaubon. Por isso seu primeiro mês teve necessariamente de ser Dulkadath: assim como Muharram tem sido até agora o primeiro mês lunar dos Samaritanos, pois seu primeiro ano se inicia a partir do ano 191 da *periodus* damascena.

COMPVTVS MANVALIS.] O cômputo manual chama-se em grego *Méthodos apò cheirós*, e tais são todos os Cômputos Eclesiásticos de Beda e de outros. Quanta seja a utilidade deste cômputo manual, será mostrado no capítulo sobre o ano da Hégira.

NO CAPÍTULO DÉCIMO

O modo errático de intercalação dos Damascenos e Hagarenos fez com que o ano dos Árabes, sem nenhum inconveniente, fosse afinal desfiado e dissolvido, omitida a designação e o uso dos embolismos, e que hoje vague livremente, com rédeas soltas, pela série dos anos julianos. Pois que ele se desviou da *periodus* Hagarena, a própria coisa, sem que eu o diga, atesta — e a própria *periodus* também. E parece de fato que o próprio embolismo subsistia entre os peritos, mas o ano desfiado permanecia em uso entre o vulgo — assim como, entre os Egípcios, o uso do ano vago era do vulgo, enquanto a intercalação de um dia composto a partir de quatro quartos estava nas mãos dos Hierofantas e Sacerdotes. Isto que digo, é preciso confirmar com autoridade. Muitas colônias dos Árabes, tanto sob o Império Romano quanto no nascente Maometismo, ocuparam muitas regiões da Índia: de modo que raro é, naquelas paragens, o lugar que não tenha Árabes como senhores ou habitantes; entre os quais há os que usam o ano árabe desfiado, e cuja *Epocha* se origina do primeiro de janeiro da edição juliana, que era o terceiro corrente da *periodus* damascena — a qual é a mais antiga. E então Muharram passou a ser o primeiro dos meses, sendo antes o penúltimo na contagem dos meses. Pois assim como os Antioquenos e Damascenos contam o início de seus anos a partir da indicção cesariana, assim estes Árabes instituíram sua *Epocha* a partir do início do primeiro ano juliano: de modo que com razão tanto a *epocha* damascena quanto a indica é cesariana, ou juliana. Dissemos que o primeiro ano juliano que se iniciava era o terceiro corrente da *periodus* hagarena, cujo Rabie prior começou em 12 de março, feria V, *cyclo Solis* IX. Se a *neomenia* de Rabie começou na feria quinta, então o décimo primeiro mês, Muharram, começou na feria sexta, nas próprias calendas de janeiro do primeiro ano juliano. O que de fato lhes ocorreu *katà sygkyrían* (por coincidência), de modo que iniciassem sua *Aera* a partir da feria que lhes é sagrada e a partir do primeiro dia da nova edição juliana. Pois a feria sexta, como todos sabem, é dedicada ao astro de Vênus, a quem os Gregos chamam *phōsphóron*, e os Latinos *Luciferum*; e até hoje a feria sexta goza de suprema veneração entre os Árabes: o que também, na outra parte deste livro, anotamos cuidadosamente, ao tratar da *Epocha* da Hégira a partir de Jerônimo, e nos livros *De Emendatione Temporum* a partir de outros escritores. Nicolau Conti Veneziano, em seu livro de viagens, relata que a era dos Indianos é tida por proceder de Otaviano César, e que aquele ano em que escrevia, sendo de Cristo 1400, era para os Indianos 1490 corrente. Ora, os anos árabes 1489 completos correspondem a anos julianos 1445. E 45 anos é a diferença entre os anos julianos e os anos de Cristo dionisianos. Pois o primeiro ano de Cristo dionisiano é o quadragésimo sexto desde as primeiras calendas julianas, das quais os Indianos derivam todos os seus anos. Logo não é de Otaviano César, mas de C. Júlio César que se toma o início da *epocha* indica: a menos que alguém diga que os anos julianos foram atribuídos a C. Otaviano por causa da reforma dos *Fastos* feita por ele, sob o consulado de Censorino e Asínio — o que eu não relutaria em crer. Que os Indianos, desde a mais remota antiguidade, usaram anos lunares, já há muito o demonstramos a partir de Q. Cúrcio e outros. Que este ano vago os Indianos não o tenham por si mesmos, mas o tenham recebido de uma certa gente Hagarena, que se instalou em seus territórios, não devemos duvidar. Pois, como há pouco dissemos, quem [seja aquele a quem pertencem as coisas indi-]

English

244 — OF THE ISAGOGIC CANONS

The *neomenia* Angalthabaith, however, falls on 18 October, and from it to 17 December are 60 days, the interval of two thirty-day months. The epagomenal days therefore on 17 March; the *neomenia* of the year then beginning on 21 March, when the equinox occurred at the time of the Council of Nicaea. So that they appear to have adopted this form of the year around that time.

Ibid. MAGNA PERIODVS.] In year 104 of this Bostran *periodus*, the Petraean Arabs instituted their *Epocha*, in the Dionysian Christian year 105, under the consulship of Candidus and Quadratus, as appears in the Casaubonian *Chronicon*. Therefore their first month had necessarily to be Dulkadath: just as Muharram has hitherto been the first lunar month of the Samaritans, since their first year arises from year 191 of the Damascene *periodus*.

COMPVTVS MANVALIS.] The manual computus is called in Greek *Méthodos apò cheirós*, and such are all the Ecclesiastical Computi of Bede and others. How great is the utility of this manual computus will be shown in the chapter on the year of the Hijra.

ON CHAPTER TEN

The erratic mode of intercalation of the Damascenes and Hagarenes brought it about that the Arab year, without any inconvenience, was at length unraveled and dissolved — the appellation and use of *embolismi* being abandoned — and today wanders freely, with loose reins, through the series of Julian years. That it has been dislocated from the Hagarene *periodus*, the matter itself proclaims, without my saying so, and the *periodus* itself does too. And it seems indeed that the *embolismus* itself was retained among the experts, but the unraveled year remained in use among the common people, just as among the Egyptians the use of the wandering year belonged to the common people, while the intercalation of a day collected from four quarters was in the hands of the Hierophants and Priests. This which I say must be confirmed by authority. Many Arab colonies, both under the Roman Empire and in the rising Mohammedanism, occupied many regions of India: so that rare is the place in those tracts that does not have Arabs as masters or inhabitants; among whom there are those who use the unraveled Arab year, and whose *Epocha* arises from 1 January of the Julian institution, which was the third current of the Damascene *periodus* — which is of the greatest antiquity. And then Muharram began to be the first of the months, having previously been the next-to-last in the count of months. For just as the Antiochenes and Damascenes reckon the beginning of their years from the Caesarian indiction, so these Arabs instituted their *Epocha* from the institution of the first Julian year: so that rightly the Damascene as well as the Indian *epocha* is Caesarian, or Julian. We have said that the first Julian year then beginning was the third current of the Hagarene *periodus*, whose Rabi' al-awwal began on 12 March, feria V, *cyclus Solis* IX. If the *neomenia* of Rabi' began on the fifth feria, then the eleventh month, Muharram, began on the sixth feria, on the very Kalends of January of the first Julian year. Which indeed befell them *katà sygkyrían* (by coincidence), so that they began their *Aera* from the feria sacred to them and from the first day of the new Julian institution. For the sixth feria, as all know, is dedicated to the star of Venus, whom the Greeks call *phōsphóron* and the Latins *Luciferum*; and still today the sixth feria is held in highest veneration among the Arabs: which we have also accurately noted in the other part of this book at the *Epocha* of the Hijra from Jerome, and in the books *De Emendatione Temporum* from other writers. Niccolò de' Conti the Venetian, in his book of travels, reports that the era of the Indians is reckoned from Octavius Caesar, and that the year in which he was writing, being A.D. 1400, was for the Indians 1490 current. Now Arab years 1489 completed correspond to 1445 Julian years. And 45 years is the difference between Julian years and Dionysian years of Christ. For the first Dionysian year of Christ is the forty-sixth from the first Kalends of January of the Julian reform, from which the Indians derive all their years. Therefore not from Octavius Caesar, but from C. Julius Caesar is the beginning of the Indian *epocha* taken: unless someone should say that the Julian years were attributed to C. Octavius because of the reformation of the *Fasti* made by him, under the consulship of Censorinus and Asinius — which I would not be unwilling to believe. That the Indians, from remotest antiquity, used lunar years, we have long since shown from Q. Curtius and others. That this wandering year the Indians do not have from themselves, but received from a certain Hagarene people that settled in their lands, we ought not to doubt. For, as we said a little before, who [is the one to whom the Indian matters belong...]

Latim

CANONVM ISAGOGICORVM

neomenia autem Angalthabaith XVIII Octobris, a qua ad XVII Decembris, sunt dies LX, interuallum mensium duorum tricenariorum. Epagomenae ergo XVII Martij. neomenia anni ineuntis XXI Martij, ubi erat aequinoctium tempore Synodi Nicenae. Vt videantur circa illa tempora formam hanc anni admisisse.

Ibid. MAGNA PERIODVS.] A CIIII anno huius periodi Bostreni, & Arabes Petraei Epocham suam instituerunt, anno Christi Dionysiano CV, Candido & Quadrato Coss. ut est in Chronico Casauboniano. Itaque eorum primus mensis necessario fuit Dulkadathi: quemadmodum Muharram hactenus primus est mensis Lunaris Samaritarum, quia illorum primus annus consurgit ex CXCI periodi Damascenae.

COMPVTVS MANVALIS.] Computus manualis Graecis dicitur Μέθοδος ἀπὸ χειρός, quales sunt omnes Computi Ecclesiastici, Bedae, & aliorum. Quanta autem sit huius manualis Computi utilitas, in anno Hegirae aperietur.

IN CAPVT DECIMVM.

Desultorius Damascenorum, & Hagarenorum intercalandi mos fecit, ut annus Arabum sine ullo incommodo tandem retextus & solutus, omissa appellatione & usu embolismorum, laxatis habenis licenter per seriem annorum Iulianorum hodie vagetur. Quod enim ex periodo Hagarena luxatus sit, res ipsa, me tacente, loquitur, & ipsa periodus. Et sane videtur ipse embolismus apud peritiores fuisse, annus autem retextus apud vulgus remansisse, quemadmodum apud Aegyptios anni vagi usus apud vulgus, intercalatio diei ex quatuor quadrantibus collecti penes Hierophantas & Sacerdotes erat. Hoc, quod dico, auctoritate firmandum est. Multae Arabum coloniae tam sub imperio Romano, quam nascente Muhammedismo, plurimas regiones Indiae occuparunt: ut rarus sit in illis tractibus locus, qui non habeat Arabas aut dominos, aut inquilinos: in quibus sunt, qui anno Arabico retexto utuntur, eorumque Epocha consurgit ex Ianuario primo editionis Iulianae, qui erat tertius currens periodi Damascenae. quae est maxima vetustas. Et tunc Muharram caepit esse primus mensium, qui antea penultimus erat in censu mensium. Nam quemadmodum Antiocheni & Damasceni initium annorum suorum ab indictione Caesariana, ita isti Arabes epocham suam ab editione primi anni Iuliani instituerunt: ut merito tam Damascena, quam Indica epocha sit Caesarea, vel Iuliana. Diximus annum primum Iulianum ineuntem fuisse tertium currentem periodi Hagarenae, cuius Rabie prior iniuit XII Martij, feria V, cyclo Solis IX. Si neomenia Rabie iniuit feria quinta, ergo undecimus mensis Muharram iniuit feria sexta, Kalendis ipsis Ianuarij Iuliani primi. quod quidem κατὰ συγκυρίαν illis accidit, ut a feria, quae illis sacra est, & a primo die nouae editionis Iulianae Aeram suam auspicarentur. Nam feria sexta, ut omnes sciunt, dicata est sideri Veneris, quem φωσφόρον Graeci, Latini Luciferum vocant, atque hactenus hodieque sexta feria summa in veneratione apud Arabas est: quod & in altera parte huius libri ad Epocham Hegirae ex Hieronymo, & in libris de emend. temp. ex alijs scriptoribus accurate notauimus. Nicolaus Contius Venetus in libro suo itinerario perhibet aeram Indorum ab Octauio Caesare putari, atque eum annum, quo scribebat, qui erat Christi 1400, fuisse secundum Indos 1490 currentem. Sane anni Arabici 1489 absoluti sunt anni Iuliani 1445. Atqui 45 anni sunt differentia annorum Iulianorum, & annorum Christi Dionysianorum. Nam annus primus Christi Dionysianus est quadragesimus sextus a primis Kalendis Iulianis, a quibus omnino annos suos deducunt Indi. Non igitur ab Octauio Caesare, sed a C. Iulio Caesare initium Indicae epochae sumitur: nisi quis dixerit annos Iulianos C. Octauio attributos esse propter reformationem Fastorum ab eo factam, Censorino, & Asinio Coss. quod non inuitus credam. Indos quidem ab ultima vetustate annis Lunaribus usos fuisse nos iandudum ex Q. Curtio & alijs docuimus. Hunc vero annum vagum Indos non a se habere, sed a quadam gente Hagarena accepisse, quae eorum loca insederit, dubitare non debemus. Nam, quod paulo ante diximus, quisnam, cui res Indi-

Definicoes nesta pagina

Computus manualisCômputo feito com o auxílio das mãos (juntas e falanges dos dedos), chamado em grego *Méthodos apò cheirós*; tal é o método de todos os computos eclesiásticos como o de Beda.

Referencias cruzadas

Interna: infra, capítulo sobre o ano da Hégira (Isagogicorum) - "Quanta autem sit huius manualis Computi utilitas, in anno Hegirae aperietur."
Interna: altera pars huius libri (Isagogicorum), ad Epocham Hegirae - "quod & in altera parte huius libri ad Epocham Hegirae ex Hieronymo... accurate notauimus"
Externa: De Emendatione Temporum (libri de emend. temp.) - "& in libris de emend. temp. ex alijs scriptoribus accurate notauimus"
Externa: Casauboni Chronicon (Chronicum Casauboniano) - "Candido & Quadrato Coss. ut est in Chronico Casauboniano"
Externa: Hieronymus (Jerônimo) - "ad Epocham Hegirae ex Hieronymo"
Externa: Niccolò de' Conti, Itinerarium - "Nicolaus Contius Venetus in libro suo itinerario perhibet aeram Indorum ab Octauio Caesare putari"
Externa: Q. Curtius Rufus, Historiae Alexandri Magni - "nos iandudum ex Q. Curtio & alijs docuimus"
Externa: Georgius Chrysococces, Persica syntaxis (tabela de meses árabes) - "Menses Hagarenorum ex Georgio Chrysococce"

Tabela 1

Meses dos Hagarenos segundo Jorge Crisococces
#Coluna 1 (grego)Coluna 2 (grego)
α (1)ΜουχαράμΜυχερέμ
β (2)Σαφάρσεφέρ
γ (3)ραπὶ ἐλαουάλρεμπυλεβέλ
δ (4)ραπὶ ἰλάχιρρεμπυελαλίλαχιρ
ε (5)τζιματὶ λαυάλτζυμαζὶ ἐλεβέλ
ϛ (6)τζιματὶ λάχιρτζυμαζιλαχίρ
ζ (7)ρατζάπρετζέβ
η (8)σαπάνσεμβᾶν
θ (9)ραμαδάνραμαζάν
ι (10)σαουάλσαβάλω
ια (11)δηλχατίζιλκαντί
ιβ (12)δηλχητζέζιλχιτζέ

Eventos astronomicos detectados

equinox: Equinócio (vernal) ocorrendo em 21 de março na época do Concílio de Niceia, citado como referência para a forma do ano adotada pelos Árabes Bostrenos. data: tempore Synodi Nicenae (325 d.C.), neomenia 21 Martij fonte: tradição cronológica do Concílio de Niceia
other: Coincidência calendárica: a *neomenia* de Muharram caindo nas Calendas de janeiro do primeiro ano juliano (45 a.C.), feria sexta, *cyclus Solis* IX. Rabi' al-awwal anterior iniciou em 12 de março, feria V. data: primus annus Iulianus, tertius currens periodi Hagarenae; Rabie prior iniuit XII Martij, feria V, cyclo Solis IX fonte: cálculo próprio de Scaliger
Flags de incerteza (pontos para revisao humana)
Notas do tradutor: A página tem duas partes nítidas: (1) comentário ao capítulo 9 (final), com a notável tabela bilingue dos nomes dos meses árabes em duas tradições gregas (provavelmente Chrysococces e outra, talvez bizantina padrão); (2) abertura do comentário ao capítulo 10, dedicado à dissolução (retextus) do calendário lunar árabe em ano vago e à tese de Scaliger de que a chamada 'era indiana' de Niccolò de' Conti não procede de Augusto, mas de Júlio César — ponto técnico importante em que ele corrige a tradição. A coincidência astronômico-calendárica entre Muharram I e Kalendae Ianuarii do primeiro ano juliano (1 jan. 45 a.C.) é peça-chave do argumento. A tabela transcreve dois sistemas de transliteração grega dos nomes árabes (Muharram, Safar, Rabi' I, Rabi' II, Jumada I, Jumada II, Rajab, Sha'ban, Ramadan, Shawwal, Dhu al-Qa'dah, Dhu al-Hijjah). As formas com τζ representam o jīm árabe.

Encontrou um erro nesta pagina?

Esta traducao e texto-semente gerado por IA - erros sao esperados.

Reportar no GitHub Hypothes.is Como contribuir